Pogoda a nasze zdrowie – spojrzenie zachodnie i chińskie
Tegoroczne lato nas nie rozpieszczało – było raczej chłodne, pochmurne i wilgotne, ze zdecydowanie małą ilością słońca. Odkąd pracuję jako terapeuta, nie spotkałam się jeszcze z tak częstym narzekaniem na aurę i jej skutki dla organizmu. To bardzo dobitnie pokazuje, że reagujemy na otaczające nas warunki. Pogoda ma na nas konkretny, odczuwalny wpływ, więcej przeczytacie na ten temat tu.
W zachodnim świecie często spotykam się z opinią, że klimat czy pora roku nie mają dziś większego znaczenia. Przecież większość czasu spędzamy w klimatyzowanych pomieszczeniach, gdzie temperatura i wilgotność powietrza są w miarę stabilne – czynniki pogodowe rzekomo nie powinny więc mieć na nas wpływu. Ale czy tak jest naprawdę? Czy rzeczywiście nie reagujemy na wahania ciśnienia atmosferycznego, na opady, burze, wiatr, nagłe zmiany temperatury czy wilgotności powietrza?
Oczywiście, że reagujemy. Reakcja organizmu na zmieniającą się pogodę nosi nazwę meteopatii. Objawia się pogorszeniem samopoczucia pod wpływem zmiennych czynników klimatycznych. Osoby wrażliwe (meteopaci) mogą doświadczać m.in. bólów głowy i migren, zmęczenia, senności, problemów z koncentracją, obniżonego nastroju, drażliwości, skoków ciśnienia, kołatania serca, nasilenia bólów mięśni i stawów, zaburzeń żołądkowych czy zawrotów głowy.
Medycyna chińska o pogodzie
W medycynie chińskiej zjawiska pogodowe traktowane są jako tzw. czynniki zewnętrzne, które mogą silnie oddziaływać na ciało i umysł człowieka. Nazywa się je Liu Yin 六淫 („sześć szkodliwych qi”):
-
Wiatr (feng 風) – niesie zmienność i nagłość. Atakuje zazwyczaj górną część ciała (głowę, szyję, powierzchnię skóry). Wywołuje zawroty głowy, wahania ciśnienia, pokrzywki, stany lękowe czy wrażliwość na przeciągi. Jest „przewodnikiem setek chorób” – łatwo wprowadza do organizmu inne patogeny, np. Zimno czy Gorąco.
-
Zimno (han 寒) – spowalnia i blokuje krążenie Qi i Krwi. Objawia się m.in. dreszczami, sztywnością, bólami mięśniowo-stawowymi, skurczami czy spowolnionym trawieniem.
-
Wilgoć (shi 濕) – ciężka, lepka i trudna do usunięcia. Powoduje uczucie ociężałości ciała, obrzęki, zamglenie umysłu, stany depresyjne.
-
Suchość (zao 燥) – uszkadza Płyny ciała. Objawia się suchością gardła, skóry, egzemami, kaszlem bez wydzieliny, zaparciami, osłabionym apetytem.
-
Gorąco (shu 暑) – typowe dla lata, często łączy się z Wilgocią. Wywołuje wzmożone pragnienie, poty, osłabienie, drażliwość i nerwowość.
-
Ogień / Upał (re 熱, huo 火) – prowadzi do gorączek, wysypek, stanów zapalnych, krwawień, czerwonych oczu czy udarów cieplnych.
Zdrowy organizm potrafi dostosować się do zmiennych warunków środowiska. Organizm w dysharmonii ma z tym problem – i to właśnie jedna z definicji choroby. W takim stanie czynniki pogodowe szybko obnażają nasze wewnętrzne słabości.
Siła Wei Qi – nasza tarcza ochronna
Przed niekorzystnym wpływem klimatu chroni nas energia obronna (Wei Qi). Gdy działa sprawnie, ciało dobrze adaptuje się do zmian pogody. Jednak jeśli organizm jest osłabiony, patogeny łatwo wnikają w głąb i zaburzają jego funkcje.
Jedną z ważnych ról Płynów ciała jest właśnie wspieranie Wei Qi i układu odpornościowego. Gdy Płyny są w równowadze, szybko adaptujemy się do nowych warunków, sprawnie pozbywamy się czynników patogennych i wracamy do harmonii.
„Nie lubię wiatru, uwielbiam gorąco…” – co to oznacza?
Podczas wywiadu z pacjentami bardzo często słyszę zdania: „nienawidzę wilgotnej pogody”, „uwielbiam wiatr nad morzem”, „kocham gorące lato” czy „w upały nie mam siły”. To są dla terapeuty niezwykle ważne informacje diagnostyczne.
Zazwyczaj nie lubimy pogody, która nasila dominujący w ciele czynnik patogenny, a preferujemy czynniki klimatyczne które nas równoważą.
-
Osoby z nadmiarem Wilgoci źle czują się w wilgotnym klimacie lub w czasie deszczowej pogody, za to lubią klimat suchy, ciepły.
-
Osoby wrażliwe na Wiatr i Zimno częściej cierpią na tzw. syndromy zewnętrzne, preferują pogodę stabliną raczej ciepłą, wietrzne wyspy na Atlantyku nie są dla nich.
-
Ci, którzy źle znoszą gorąco, zwykle mają wewnętrzne Gorąco lub niedobory Krwi z Gorąca, preferują klimat umiarkowany, a nawet chłodny.
- Osoby z nasilonymi objawami Suchości uwielbiają mglistą, deszczową pogodę. Upały połączone z wiejącym wiatrem, który silnie wysusza nie należą do ulubionych.
Te wzorce powinno się równoważyć w trakcie dobranej terapii, po której zmienia się zasadniczo nasza reakcja na pogodę. Dla wielu jest to na prawdę zaskakujące doświadczenie, kiedy nagle przestają nam przeszkadzać wietrzne dni, lubimy deszczową pogodę, nie chowamy się przed słońcem. Zaczynamy lubić każdą pogodę, nie ogranicza nas ona w aktywnościach życiowych.
Harmonia z porami roku i sezonami słonecznymi
Jak zawsze kluczowa jest harmonia – dostosowanie diety, ubioru i rytmu dnia do aktualnego sezonu. Latem warto sięgać po lekkie jedzenie i kłaść się spać wcześniej, zimą natomiast ogrzewać ciało i wybierać bardziej odżywcze pokarmy. To banalnie proste i logiczne.
W tradycji chińskiej niezwykle istotne są także sezony słoneczne – 24 okresy w kalendarzu, które odzwierciedlają subtelne zmiany energii w przyrodzie. To one wskazują, jak najlepiej żyć w zgodzie z naturą, kiedy wspierać odporność, a kiedy chronić się przed przeciążeniem. O tym często wspominaliśmy w cyklu artykułów na blogu – bo świadomość sezonów słonecznych pomaga nie tylko lepiej zrozumieć siebie, ale też przygotować ciało i umysł na nadchodzące zmiany.
Pogoda jest, jaka jest – nie mamy na nią wpływu. Ale jej oddziaływanie na nas daje nam cenne informacje o stanie naszego organizmu. Warto słuchać tych sygnałów, bo są drogowskazem, jak wspierać ciało i umysł w powrocie do równowagi.
