W pracy, bądź w szkole spędzamy długie godziny, które wymagają naszej uwagi i energii. Pomijamy posiłki, źle jemy i angażujemy umysł i ciało do ich granic możliwości, zagłuszając sygnały biegnące z ciała jeszcze jedną kawą, energetykiem, tabletką przeciwbólową, nasenną, uspokajającą.

Często osoby z niedoborem Krwi, nadmiernie troszczą się o innych, zapominając o sobie, w perspektywie czasu skutkuje to wieloma konsekwencjami zdrowotnymi. Jest to typowy syndrom „kobiecy” – idealna matka, pracownik/pracodawca, przyjaciółka, wszystko zrobi, o wszystkich zadba….jak długo tak się da? Nie namawiam was abyście przestały dbać o rodzinę, dom i relacje ale wszystko w odpowiednich proporcjach, na tyle, na  ile mamy możliwości. Ten syndrom często także jest spotykany u przepracowanych mężczyzn, zestresowanych, źle się odżywiających, przewlekle schorowanych.  Jeśli nie zadbamy o siebie to nie będziemy mieć siły o dbanie o innych, a nawet możemy stać się dla nich obciążeniem, czy tego chcemy, czasami warto zmienić sposób myślenia. Co proponuję aby odżywić Krew i powrócić do zdrowia/równowagi?

 PLAN DZIAŁANIA

I. Odpowiednie dbanie o siebie.

Ważne jest zastosowanie sposobu odżywiania, który był opisany tutaj. Mamy tendencje do szukania skomplikowanych rozwiązań a najczęściej najprostsze są najbardziej skuteczne, tylko trzeba je wdrożyć w życie. Zrozum, że jedzenie jest przyjemnością, ale także paliwem i traktuj je jako takie. Przejadanie się, jedzenie zbyt szybko, nieuważnie lub jedzenie nieregularnie powodują problemy w Śledzionie. Możesz wesprzeć swoją Śledziona przez cieszenie się swoim jedzeniem, regularne posiłki w spokojnym otoczeniu, jedzenie wolniej, różnorodnie, świeżo, sezonowo. Jedzenie przetworzone jest złe! Staraj się zachować równowagę – nie dopuść do zjedzenia zbyt dużej ilości jedzenia. Zbyt dużo mięsa osłabi Śledzionę i nie będziemy w stanie strawić tego, co jemy. Zbyt wiele ziaren może powodować zawilgocenie. Nieprawidłowo stosowany wegetarianizm/weganizm też źle wpływa na Krew. Różnorodność i równowaga są kluczowe.

II. Praca nad nawykami, które nam szkodzą. Przyczyny były opisane tu.

• Jeżeli stwierdzamy, że naszym największym problemem jest ciągłe zamartwianie się to postarajmy się mieć tego świadomość i nad tym pracować. Jednocześnie jak wzmocnimy Śledzionę odpowiednią dietą to przestaniemy się zamartwiać, tak działa medycyna chińska:).
• Jeżeli jesteśmy przepracowani to trzeba również podjąć jakieś kroki zaradcze, popracować nad wydajnością, ograniczyć zbędne obowiązki, planować/zarządzać czasem. Znaleźć równowagę pomiędzy pracą a życiem osobistym. Dzielić się obowiązkami. Aktywnie szukać rozwiązań, tylko w taki sposób można coś zmienić. Wykończyć się jest bardzo prosto, nie dać się wykończyć to sztuka:).
• Problemy emocjonalne spróbować rozwiązać współpracując ze specjalistami.
• Sport bardzo pomaga w usuwaniu Wilgoci i zastojów Qi, które mogą być przyczyną niedoboru Krwi, ale za dużo intensywnego sportu powoduje nadmierną utratę płynów ciała, która skutkuje syndromem niedoboru Krwi. Jak do intensywnego sportu dodamy jeszcze saunę to problemy gwarantowane. Ruch jak najbardziej wskazany, ale odpowiedni do konstytucji, wieku, płci.
• Staraj się dobrze spać. Spraw, by właściwe godziny snu były przestrzegane – polecam zasypiać najpóźniej przed 23.00 (lepiej o 22.00:). Używaj swojego łóżka do spania, nie pracuj, nie ucz się, nie oglądaj telewizji. 

 III. Jak Jeść

• Spożywać potrawy łagodne, o naturalnym smaku. Należy unikać skomplikowanych dań i złożonych połączeń smakowych.
• Unikać surowego jedzenia.
• Spożywać często zupy.
• Spożywać tylko produkty naturalne (nie używamy mikrofali, konserw, mrożonek, żywności konserwowanej chemicznie, np. siarkowanej).
• Jeść mniej, ale regularnie. Jemy do 70-80% wielkości żołądka, odchodzimy od stołu w momencie, kiedy jeszcze jesteśmy w stanie coś zjeść:).
• Starannie przeżuwać pokarm, nie połykać niepogryzionego jedzenia
• 2-3 razy dziennie spożywać ciepłe gotowane pożywienie.
• Nie należy jeść po 18-19 godzinie, nie przejadać się wieczorem.
• Suplementacja,  mimo, że nie jestem jej zwolenniczką, w początkowym etapie może pomóc, ale nie rozwiąże przyczyny problemu. 

 IV. Co jeść – produkty zalecane szczególnie. Produkty czerwone w kolorze szczególnie polecane.

Zboża: owies, amarantus, ryż brązowy, basmati, ryże długoziarniste (ryż do risotto i sushi tak , jeżeli przyczyna niedoboru krwi jest niedobór płynów), orkisz, komosa ryżowa.

Warzywa: buraki, kapusta czerwona, marchew, szpinak, fenkuł, fasolka szparagowa, brokuły, roszponka, kiełki, pomidory, pietruszka korzeniowa, naciowa, cukinia, bakłażan, bataty, ziemniaki, dynia , kapusta, zielone warzywa liściaste (zalecenia dotyczące wiosennego odżywiania są idealne).

Grzyby: grzyby leśne, boczniaki, shiitake, mun.

Owoce: dojrzałe! Sezonowe owoce jagodowe – porzeczki, maliny, borówki, słodkie jabłka (kompot, pieczone, mus), morele, daktyle, figa, czereśnia, gruszki, śliwki – w formie kompotów najlepiej, suszone owoce ekologiczne, liczi, winogrona szczególnie czerwone, owoce longan (suszone), goji, granaty.

Suszone owoce i orzechy: sezam, nasiona słonecznika, figi , daktyle, rodzynki.

Rośliny strączkowe:  soczewica, ciecierzyca, czarna fasola, fasola Kidney, bób.

Mięsa i jaja:  kurczak (zwłaszcza długo gotowany rosół), kaczka, wątróbka drobiowa, wołowina (bulion wołowy, gulasze warzywno-mięsne z imbirem lub na winie). Wątróbka cieląca, wołowa– eko! Bardzo dobre jest mięso z przepiórki (rosół szczególnie), żółtka jajek. Mięso warto wybrać z chowu zbliżonego do naturalnego.

Ryby: karp!, węgorz, kalmary, ośmiornice, zupy rybne.

Przyprawy: ostrożnie w umiarkowanych ilościach ale regularnie, raczej zioła zielone, świeże: pietruszka, koperek, bazylia, oregano, majeranek. Kminek, koper włoski – poprawiają pracę śledziony.

Środki słodzące: syrop klonowy, słód jęczmienny, miód niepasteryzowany, rodzynki, melasa.

Napoje: sok z buraków, sok marchwiowy, sok pomidorowy, sok z czerwonych winogron, kompoty owocowe z przyprawami (Da Zao – chiński daktyl, owoce goji), herbaty koloru czerwonego – dzika róża, głóg, hibiskus (jak nie ma objawów Zimna). Czerwone wino w umiarkowanych ilościach.

Tłuszcze: masło klarowane, oliwa z oliwek.              

Produkty niezalecane przy syndromie niedoboru Krwi:

Unikamy pokarmów Wilgociotwórczych, Zimnych i Gorących. Równowaga jest kluczem do sukcesu. Szczególne szkodzą:

• potrawy surowe
• smak gorzki gorący i ciepły (kawa, czarna herbata)
• smak ostry gorący i ciepły (pikantne przyprawy, alkohol, czosnek, cebula, pieprz czarny)
• ocet spirytusowy (dopuszczalny ale w minimalnych ilościach ocet balsamiczny, ocet z czerwonego wina (dla osób z Zimnem) lub ocet z białego wina (dla osób z Gorącem)
• nabiał mleczny, zwłaszcza produkty fermentowane (kefiry, jogurty, twarogi)
• słodycze,

 V. Coś dla siebie

 Działania, które relaksują i uspokajają będą wspierały odżywianie i regenerację Krwi. Medytacja, delikatna joga, Tai chi lub Qi Gong. Odpowiedni odpoczynek, gotowanie (ale dla przyjemności a nie z obowiązku:), czytanie, słuchanie muzyki, spacery są świetnym rozwiązaniem. Naucz się wyrażać to, czego potrzebujesz. Nie wstydź się prosić o pomoc. Jak występują niedobory Krwi, to nie mamy siły i wystarczającej energii. Jedziemy na rezerwie, trzeba zatankować:). Jak się zregenerujemy, to siła powróci i nie będziemy musieli prosić o pomoc. Proste.

Efekty leczenia są widoczne zazwyczaj po 4-6 miesiącach, jak wdrożymy akupunkturę lub/i ziołolecznictwo to wcześniej, ten syndrom wymaga cierpliwości. 

Ze względu na presję społeczną i intensywne życie, które prowadzimy syndrom niedoboru Krwi jest bardzo często obserwowany w praktyce klinicznej. 

Poznajmy najpierw przyczynę niedoboru Krwi, czyli to co najważniejsze w medycynie chińskiej:

I. Dieta i nawyki żywieniowe.

Jedzenie jest tym, co tworzy Krew, a problemy z jedzeniem są podstawową przyczyną powstania tego syndromu. Dieta powinna być prawidłowa czyli dostosowana do pacjenta oraz zasobna w składniki budujące krew (szczegółowo opiszę to w kolejnym poście).

Podstawowe błędy dietetyczne:

• Nadmierne spożycie mięsa hamuje funkcję Śledziony, a zdrowa Śledziona to zdrowa Krew.
• W wielu dietach wegańskich, wegetariańskich lub o niskiej zawartości tłuszczu brakuje pokarmów budujących krew i często są one źle uzupełniane.
• Zbyt mała ilość jedzenia lub jedzenie o niskiej jakości, przetworzone, mrożone itp. Restrykcyjna dieta i post pozbawiają nas krwi. Bardzo częto konsekwencją postów i głodówek jest wypadanie włosów, problemy z cerą, czyli syndromy niedoboru Krwi. Fanów głodówek, oczyszczania i postów może zaskoczę, Chińczycy nie są ich zwolennikami, kiedyś napisze o tym więcej.
• Wilgociotwórcze lub ochładzające pokarmy hamują funkcję transformacji Śledziony, w rezultacie produkuje ona mniej Krwi.

Sposób jedzenia wpływa na jakość naszej Krwi: zbyt dużo jedzenia na raz, zbyt szybkie jedzenie, nieregularne jedzenie, jedzenie w biegu, jedzenie podczas pracy lub jedzenie przed snem osłabiają zdolność Śledziony do tworzenia Krwi.

II. Zmartwienie, niepokój i przemyślenia

Śledziona jest głównym organem wpływającym na jakość Krwi. Jednocześnie jest narządem, który jest uszkadzany przez zmartwienie się, nadmierne myślenie i zazwyczaj bezpodstawne lęki. Ciągła wielozadaniowość, intensywna praca umysłowa, nauka, niepokój lub urazy psychiczne mają wpływ na zdolność Śledziony do przekształcania żywności w dobrej jakości Krew. Stany psychiczne mogą również prowadzić do różnego rodzaju zaburzeń odżywiania, dodatkowo komplikując proces krwiotwórczy.

III. Przepracowanie

Praca fizyczna i umysłowa zużywa Qi, ale także Krew. Kiedy odpoczywamy, Wątroba przechowuje Krew i ją regeneruje. Popołudniowy odpoczynek w pozycji leżącej doskonale wpływa na Wątrobę i jednocześnie na Krew.

IV. Utrata krwi / uraz

Obfita menstruacja, poród, hemoroidy, krwawienie wewnętrzne i utrata krwi w wyniku urazów fizycznych przyczyniają się do niedoboru krwi.

V. Problemy emocjonalne

Wątroba jest odpowiedzialna za dostarczanie Qi do Śledziony. Jest bardzo podatna na gniew i ma tendencję do stagnacji, gdy nasza ekspresja jest zablokowana. Kiedy dojdzie do stagnacji Qi Wątroby, nie będzie ona mogła wspierać Śledziony i automatycznie pojawi się niedobór Krwi.

VI. Nadmierne picie alkoholu lub zażywanie narkotyków

Nadmierne picie alkoholu lub zażywanie narkotyków osłabia zdolność Wątroby do przechowywania krwi i wpływa na powstawanie Wilgoci.

VII. Utrata płynów, nadmierne poty.

Nadmiar wysiłku fizycznego z obfitymi potami, częste korzystanie z sauny również może być przyczyną niedoboru Krwi. 

Potencjalne objawy niedoboru krwi:

• Blada twarz, wargi, dziąsła, język, paznokcie. Łamliwe, kruche paznokcie.Suche rozdwajające się łatwo wypadające włosy. Sucha skóra z tendencja do swędzenia. Twarz ziemista, brudnobiała.
• Ból ciała,drętwienie kończyn, drżenie lub skurcze mięśni, tiki, osłabienie mięśni, słabe ścięgna, podatne na urazy.
• Zawroty głowy, słaba pamięć, trudności z koncentracją, depresja, lęk, trudności z relaksacją, nerwowość, nadwrażliwość emocjonalna.
• Brak siły, napięcie góry ciała, bóle głowy, migreny. Ból głowy po wysiłku umysłowym lub fizycznym.
• Zaburzenia miesiączkowania: bolesne miesiączkowanie, nieregularna, skąpa miesiączka, zanik miesiączki. Lepsze samopoczucie przed menstruacja, a gorsze po – objaw kluczowy.
• Nadwrażliwość na światło, światłowstręt (fotofobia). Zaburzenie widzenia, osłabienie wzroku, kurza ślepota, suchość oczu.
• Objawy anemii (niski poziom hemoglobiny), zespół chronicznego zmęczenia.
• Palpitacje – Serce nie jest dobrze odżywione.
• Bezsenność (wybudzanie się w nocy), częste i intensywne sny.

 * Objawy te mogą mieć różną intensywność. Nie są konieczne wszystkie objawy by stwierdzić ten syndrom.

Niedobór krwi jest to syndrom bardzo często obserwowany u pacjentów. Prowadzi on do powstania bardziej poważnego typu konstytucji z zastojem Krwi. Powoduje on szereg drobnych dolegliwości, które z czasem prowadzą do poważnych, a nawet bardzo poważnych problemów zdrowotnych. Jest przyczyną wielu chorób współczesnych, zwłaszcza dotyczy kobiet. Kobiety są istotami Krwi, a mężczyźni Qi.

Wg zachodniej medycyny krew składa się z czerwonych krwinek, białych krwinek, płytek krwi, składników odżywczych, elektrolitów i wody. Jej funkcja opierają się na charakterystyce poszczególnych składników. Niektóre z tych funkcji obejmują dystrybucję hormonów, przenoszenie tlenu i energii (glukozy) oraz wspomaganie układu odpornościowego. Według medycyny chińskiej Krew jest postrzegana jako płyn w naczyniach krwionośnych, który zapewnia odżywienie organizmu, charakteryzuje się on objętością i ruchem, jest związany z Shen. Składniki odżywcze transportowane przez Krew nie są ograniczone do składnników fizycznych, jego znaczenie można rozszerzyć na wszystko, co zapewnia odżywienie ciała na poziomie fizycznym o także mentalnym. Krew pochodzi głównie z pokarmu i Jing (Esencji). Zrównoważona i zdrowa dieta jest niezwykle ważna ze względu na rolę Śledziony w produkcji Qi i Krwi. Drugie ważne źródło krwi pochodzi z Jing, które jest przechowywane w Nerkach. Jing wpływa na w zdrowy i silny szpik. Szpik z kolei produkuje Krew.

Krew jest odpowiedzialna głównie za odżywianie i utrzymywanie ciała w odpowiednim nawilżeniu. Wewnętrznie krąży i wnika do narządów, a na zewnątrz wpływa na skórę, kości i mięśnie.

 Funkcje Krwi są następujące: 

1. Zapewnienie składników odżywczych dla narządów, tkanek i meridianów. Przy wystarczającym odżywieniu organy i tkanki mogą normalnie funkcjonować, co daje zdrowy blask w skórze, policzkach i włosach. Stan mięśni i kości również opiera się na odżywianiu przez Krew.  Matowa skóra, łamiące się paznokcie, słabe włosy, wiotkie mięśnie to typowe objawy niedoboru Krwi. Kremy, balsamy, odżywki nie wiele pomogą jak nie odżywimy się od środka.
2. Utrzymywanie prawidłowego ruchu i funkcji ciała. W przypadku niedoboru krwi mogą wystąpić zawroty głowy, dzwonienie w uszach (szumy uszne) lub osłabienie kończyn. 
3. Odpowiednie zaopatrzenie w krew jest również ważne dla zdrowia psychicznego. Przy wystarczającym odżywieniu mamy spokojny umysł, szybkie procesy myślowe i szybkie czasy reakcji. Z drugiej strony, niedobór krwi prowadzi do słabej pamięci i bezsenności, a w poważnych przypadkach powoduje zaburzenia psychiczne i choroby psychiczne. Szczególne zadbanie o Krew jest ważne dla osób uczących się dużo, przepracowanych, czyli prawie wszystkich. Zadbajcie szczególnie o dzieci, bo one też już mają objawy niedoboru Krwi, zwłaszcza dziewczynki miesiączkujące, ambitne, nerwowe.
4. Fizjologia kobiet jest bardziej zależna od Krwi niż w przypadku mężczyzn. Stan Krwi Wątroby jest bardzo ważny w przypadku menstruacji. Niedobór Krwi Wątroby może spowodować brak miesiączki lub skąpe miesiączki. Na przykład, jeśli Krew Wątroby jest w stagnacji, może to spowodować bolesne miesiączkowanie, skrzepy we krwi miesiączkowej, To nie jest normalne zjawisko, tak nie powinno być!!
5. Dobra Krew zapewnia dobry sen, a tym samym zapewnia uczucie wypoczęcia/regeneracji po przebudzeniu. Utrzymuje nas w spokoju. Cierpiąc na bezsenność, nerwowość, poirytowanie pomyśl o niedoborze Krwi.
6. Poczucie pełności Krwi sprawia wrażenie, że mamy siłę i witalność, aby przeżyć cały dzień i mieć czysty umysł. Nasze reakcje, skupienie i pamięć są ostre. Niestety w zachodnim świecie nie zwracamy uwagi na takie sygnały z ciała. Na poziomie psychiki czujemy się stabilni i dobrze ugruntowani. Nie stresujemy się tak bardzo. W pewnym sensie znamy nasze granice: kim jesteśmy, gdzie zaczynamy, gdzie kończymy i za co jesteśmy odpowiedzialni.

Co powoduje niedobory Krwi i jak sobie z nim radzić dietetycznie przedstawię w kolejnych artykułach.

Co to jest konstytucja i co na nią wpływa wiemy już z poprzedniego artykułu, a jakie typy konstytucji możemy zaobserwować? Według Chińskiego Stowarzyszenia Tradycyjnej Medycyny Chińskiej (CACM) konstytucję ciała można podzielić na dziewięć typów, które zamierzam szczegółowo opisywać:

1. Typ neutralny
2. Typ z niedoborem Qi
3. Typ z niedoborem Yang
4. Typ z niedoborem Yin
5. Typ z zastojem Qi
6. Typ z zastojem Krwi
7. Typ z obecnością Wilgoci-Śluzu
8. Typ z obecnością Wilgotnego Gorąca
9. Typ specjalny

Klasyfikacja do danego typu konstytucji opiera się na ocenie budowy ciała, osobowości, charakterystycznych dolegliwości i problemach zdrowotnych oraz zdolności adaptacji do środowiska zewnętrznego.

W rzeczywistości „czyste” typy konstytucji są rzadko spotykane, można je spotkać u dzieci. W raz z upływającymi latami pojawiają się częściej typy mieszane np.:  jednoczesny niedobór Yin i Wilgoć lub niedobór Qi i zastój Krwi, itp.

Określenie naszej konstytucji najlepiej pozostawić terapeucie, bo w tej dziedzinie wiedzy, jak i w wielu innych, diabeł zazwyczaj tkwi w szczegółach i łatwo o błędną interpretację. 

Budowa naszego ciała nie jest stała i niezmienna, środowisko życia, stan psychiczny, dieta, codzienne aktywności i występujące schorzenia mogą wpłynąć na stan organizmu, a tym samym naszej konstytucji. 

Zawsze możemy popracować nad naszą konstytucją, mamy na nią wpływ!

W przypadku zaburzonych konstytucji możemy wdrożyć działania, takie jak zmiana stylu życia, odżywiania lub aktywności fizycznej, aby powrócić do stanu zdrowia i równowagi.  Jest to najlepsza i najmniej kosztowna profilaktyka chorób, tym w medycynie chińskiej zajmuje się Yang Sheng.

Polecam zapoznanie się z badaniami naukowymi dotyczącymi konstytucji wg medycyny chińskiej:

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5471571/

https://translational-medicine.biomedcentral.com/articles/10.1186/1479-5876-12-140

Zawsze staram się szukać elementów łączących naukę zachodnią z założeniami medycyny chińskiej i o to, co znalazłam na temat konstytucji w materiałach dotyczących hodowli zwierząt obowiązujacych na zachodnich uczelniach:  

„Konstytucja zwierzęcia przejawia się w wyglądzie zewnętrznym zwierzęcia i w sposobie jego reagowania na otoczenie. Jest ona miarą jego energii życiowej uwarunkowanej działaniem gruczołów wydzielania wewnętrznego. Jest to właściwość dziedziczna, ale podlegająca wpływom środowiska zewnętrznego, mogąca ulegać zmianom”. 

Jest to identyczne spojrzenie na konstytucję jak medycyny chińskiej, i nawet coś wspomniano o energii życiowej, czyżby chodziło o Qi:).

W praktyce hodowlanej jest cała masa przykładów ukazująca powiązanie budowy ciała z zachowaniem. Na przykład uszlachetnienie wyglądu dobermana spowodowało zmianę jego zachowania. Uszlachetnione psy były pobudliwe i mało wyrównane (nerwowe). W odróżnieniu od tego psy ciężkie (limfatyczne) są powolne, ze skłonnością do lenistwa i ociężałości. Są spokojne i mało pobudliwe.

U zwierząt hodowlanych wyróżnia się co najmniej 4 podstawowe typy konstytucji:  limfatyczną (trawienną), suchą (oddechową), zwięzłą (silną), delikatną, które w opisie są zgodne z charakterystyką typów konstytucji wg medycyny chińskiej.  

Powinniśmy mieć świadomość, że wiedza zdobyta z obserwacji natury jest na Wschodzie i Zachodzie taka sama, bo prawa natury są uniwersalne i ponadczasowe.

Wg Medycyny Chińskiej o doborze diety, która powinna wspierać zdrowie człowieka powinna decydować przede wszystkim konstytucja oraz miejsce zamieszkania. Należy uwzględnić również czynniki związane z wiekiem, z wykonywaną pracą oraz stylem życia. 

Pojęcie konstytucji jest bardzo ważne wg medycyny chińskiej, zwłaszcza w diagnozie klinicznej, a także profilaktyce zdrowia (Yang Sheng).

Konstytucja człowieka określa budowę ciała, jego fizjologię oraz stan psychicznym. Jest ona stosunkowo stabilna, ale może się rozwijać i zmieniać w raz z wiekiem. 

Konstytucja ciała określa to, w jaki sposób żyjemy i zachowujemy się oraz jaka jest nasza wrażliwość na rozwój choroby.

Zależy ona od czynników dziedzicznych, a także tych nabytych, do nich zaliczamy m.in.:

• Środowisko życia. Zamieszkiwanie różnych regionów geograficznych, wpływ określonych czynników  klimatycznych, rodzaj diety, nawyki żywieniowe są podstawowym czynnikiem kształtującym naszą konstytucję. Inną konstytucję (wygląd, emocje, podatność na choroby) mają Eskimosi jedzący przede wszystkim produkty mięsne i żyjący w klimacie mroźnym, a inną mieszkańcy rejonów równikowych spożywający przede wszystkim pokarm roślinny. Są to skrajne przykłady, ale popatrzmy na mieszkańców Europy, porównajmy Skandynawów z  Włochami: inny wygląd i temperament, inna dieta, inny klimat, to wszystko ma wpływ na podatność na określone choroby.
• Płeć. Wiemy, że mężczyźni i kobiety różnią się od siebie anatomią oraz fizjologią. Dodatkowo wg medycyny chińskiej mężczyźni bardziej polegają na Qi (energii witalnej), podczas gdy kobiety bardziej polegają na aspekcie Krwi. Ta różnica jest istotna podczas doboru terapii.
• Wiek. Struktura, funkcja i metabolizm naszego ciała zmienia się wraz z wiekiem i to nie podlega dyskusji.
• Stan psychiczny człowieka wpływa na czynności narządów wewnętrznych, które mogą wpływać na konstytucję ciała. O tym od dawna informuje nas medycyna zachodnia. 

Trzeba pamiętać także o tym, że ludzie zamieszkujący ten sam rejon geograficzny i spożywający podobne produkty również różnią się od siebie. Niektórzy są silni, inni słabi, niektórzy mają tendencję do Gorąca, a niektórzy do Zimna. Niektórzy Gromadzą Wilgoć, a inni reprezentują konstytucję z Suchością. Logiczne jest, że każdy z wymienionych typów konstytucji powinien mieć dobraną indywidualnie dietę i wskazówki dotyczące stylu życia. 

Zalecenia ogólne dotyczące stylu życia dla całej populacji są nieskuteczne, bo nie uwzględniają olbrzymiej ilości zmiennych, które wpływają na stan naszego zdrowia.