Wprowadzanie strategii ziołowych do kuchni wymaga umiejętności przekładu teorii i gotowości do spojrzenia na zagadnienie w szerokim ujęciu. Dietetyka lecznicza, jak i profilaktyczna stanowi istotny element terapii medycyny chińskiej. Poprzez odpowiednio dobrane odżywianie prowadzimy do długotrwałych zmian, które nie następują w tak szybki sposób jak przy stosowaniu ziół, co nie zmienia faktu, że to zalecenia dietetyczne powinny być podstawą każdej (!) terapii.

Przed zastosowaniem żywności, która leczy choroby związane z Wiatrem, należy koniecznie zacząć od eliminacji jedzenia, które przyczynia się do problemów lub je podtrzymuje. Zazwyczaj są to pokarmy, mocno rozgrzewające, wyczerpujące Płyny, nadmiernie stymulujące Wei Qi, silnie nawilżające lub zakłócające związek pomiędzy odżywianiem a odpornością (jest to aspekt harmonii między Ying Qi i Wei Qi). Tak jak w przypadku refluksu i wielu innych problemów, osoby często donoszą, że „żyją na” żywności, która ich rani i są oporni na wprowadzanie zmian (zwłaszcza jeśli mamy do czynienia z Wilgocią).

Najbardziej problematycznymi produktami są:

– cebula, czosnek, ostre papryczki,

– kawa i czekolada,

– cukier i dosładzana żywność,

– nabiał (szczególnie mleko UHT i wyroby seropodobne),

– warzywa psiankowate (ziemniaki, pomidory, bakłażany, papryka),

– posiłki smażone,

– żywność wysokoprzetworzona i GMO,

– indywidualna, wysoka wrażliwość na alergeny (np. pszenicę),

– pomijanie śniadań i jedzenie w nocy,

– zastępowanie wody i nawilżających posiłków słodzonymi, gazowanymi napojami, herbatą, kawą.

Eliminacja szkodliwej żywności często wystarcza, aby przynieść znaczną poprawę. Kiedy konieczne jest dalsze leczenie, dieta może być wykorzystana do wprowadzenia w życie tych samych strategii jakie stosujemy w ziołolecznictwie:

1. Aby wydalić lub rozproszyć Wiatr, należy otworzyć Powierzchnię, używając przypraw (np. cynamonu, mięty, pachnotki).
2. Do transformacji Śluzu używamy ziół kuchennych i przypraw wspomagających trawienie (skórki cytrusów, kłącze imbiru, kurkuma, gałka muszkatołowa, kminek, kolendra, kardamon, kumin, ziele angielskie, anyż gwiazdkowaty, koper włoski, szałwia, estragon itp.).
3. Aby sprowadzić w dół i zakotwiczyć Qi, użyjemy ziaren i roślin strączkowych (ryż, ryż brązowy, proso, owies, jęczmień, soczewica, czarna fasola, fasola adzuki itp.). Użyjemy również orzechów (migdały, orzechy włoskie, kasztany) i nasion roślin oleistych (słonecznik, dynia, chia, sezam, len). Jarmuż również zsyła Qi, podobnie jak warzywa korzeniowe (marchew, biała rzodkiew, pasternak, korzeń pietruszki, batat).

Odżywianie Płynów i budowanie Krwi są kluczem do zapobiegania i leczenia objawów Wiatru. Ten element jest naszym głównym działaniem i od tego powinniśmy zacząć. Congee, jaglanka, owsianka i śniadania gotowane na mokro są najlepszym sposobem na odbudowę słabo odżywionych i zagęszczonych Płynów (głównie Yin Żołądka i Płuc), a także na przywrócenie równowagi hormonalnej. Zupy, potrawki i gulasze jako posiłki obiadowe i kolacyjne dopełniają powyższą strategię.

Dobrym przykładem jest zupa lub gulasz wołowy z przyprawami wspomagającymi trawienie, albo jajko dodawane do congee lub zupy. Możliwe jest również budowanie Krwi z pokarmów wegetariańskich. Należy stosować jagody, soczewicę, fasolę adzuki lub czarną fasolę z ryżem, buraki, zielone warzywa liściaste (jarmuż, kapusta, pak choi, szalotka, itp.).

Przy eliminacji Gorąca najważniejszym jest, aby nie dopuszczać do jego dalszego powstawania. Zmniejszamy spożycie lub eliminujemy smażone potrawy, cukier, gorące przyprawy, alkohol, żywność nadmiernie przetworzoną lub GMO, cebulę i czosnek, produkty alergizujące. Mocno nawilżające produkty, takie jak cukier, ser i wyroby z mąki pszennej mają tendencję do zatrzymywania Gorąca. Należy zredukować lub wyeliminować te pokarmy w celu powodzenia terapii.

Następnie, aby aktywnie usunąć Gorąco powinniśmy zwiększyć ilość gotowanych zielonych warzyw (jarmuż, kapusta, brokuł, itp.) oraz wprowadzić produkty zielone posiadające smak gorzki (mniszek lekarski, szparagi, cykoria, endywia, karczoch, oliwki) i mające działanie oczyszczające na wątrobę i pęcherzyk żółciowy (fasola strączkowa, groszek cukrowy, rukiew wodna), kiełki (fasola mung, rzodkiewka, bambus, mikrozioła) oraz kiszonki (kapusta kiszona, łagodne kimchi, domowe pikle).

Uwaga: Ci, którzy kochają gorzką zieleninę i stosują ją w codziennej diecie, rzadko rozwijają stan pustki i stagnacji, który leży u podstaw syndromów Wiatru i niedoboru Krwi. W przypadku Wiatru, nagłe wprowadzenie gorzkiej zieleniny cechującej się jakością ochładzającą i zsyłającą w dół może sprowadzić patogen w głąb ciała – takiego scenariusza nie chcemy! Dlatego terapeuta ocenia sytuację i doradza. Aby uniknąć problemu powinniśmy upewnić się, że Powierzchnia nie jest zablokowana, a wszelkie drogi eliminacyjne pozostają drożne. Zanim włączymy produkty zielone o właściwościach smaku gorzkiego, postawmy na przyprawy, pietruszkę, kolendrę, koper, fasolę, pełne ziarno.

Harmonizacja Ying Qi i Wei Qi jest pojęciem unikalnym dla medycyny chińskiej i warunkiem koniecznym dla zachowania zdrowia. Qi obronne lub immunokompetencja (zawarte w idei Wei Qi) pochodzi z odpowiednio przetransformowanych i dobrze rozprowadzonych żywności i płynów. Qi i Płyny pozyskiwane są z pożywienia i napojów, odpowiednio rozdzielone i przetworzone trafiają najpierw do Płuc, a następnie są rozprowadzane w kierunku Powierzchni. Problemy z odżywieniem (Ying Qi) zubożają immunokompetencję (Wei Qi) w  głęboki sposób.

Innymi słowy, posiadanie dobrego trawienia z wystarczającą ilością odpowiednio dobranej żywności (i płynów!) jest niezbędne, aby móc sprostać sezonowi przeziębień, wyleczyć choroby i wspomagać niezliczone funkcje odporności. Bardzo mało mówi się na ten temat, ale obserwujemy, że przewlekłe odwodnienie leży u podstaw wielu chorób (zwłaszcza chorób autoimmunologicznych, gdzie szczególnie w tym wypadku ciągłe pobudzanie układu odpornościowego nie jest wskazane). Harmonizacja Ying i Wei Qi jest kluczowa w rozwiązywaniu problemów związanych z Wiatrem.

Regulacja Qi Płuc stanowi istotny element harmonizacji Ying i Wei Qi. Wei Qi jest w dużym stopniu zarządzana przez Płuca – Płuca są podstawą w obronie immunologicznej. Płuca kontrolują stan zewnętrzny i muszą mieć wystarczającą ilość Płynów i Qi, aby móc kontrolować zdolność organizmu do pocenia się. Dokładnie chodzi o rozpraszanie Wiatru (otwierające listę strategii mających na celu usunięcie objawów Wiatru – patrz poprzedni artykuł) z wykorzystaniem produktów otwierających Powierzchnię (np. świeży imbir, cynamon, mięta, pachnotka). Jeśli Płyny ciała są odpowiednio odżywione i Qi Płuc uregulowane (również w odpowiedniej harmonii z Wątrobą, która w nadmiarze może atakować Płuca i wyczerpywać ich Płyny), ostre przyprawy, takie jak czosnek i papryka chili, mogą być również korzystne (ale tylko w przypadku umiejętnego wykorzystania).

 Żywność o unikalnych właściwościach rozpraszających Wiatr:

• Po pierwsze powinniśmy skupić się na eliminowaniu nawyków żywieniowych, które doprowadziły do obecnego stanu i go podtrzymują. Po drugie nasza uwaga powinna zostać ukierunkowana na odżywianie, które wspiera odbudowę Qi Pourodzeniowego.
• Poniżej znajdują się produkty pomocne w usuwaniu Wiatru, jednak nie chodzi tutaj tylko o dodanie ich do diety. Jak już zostało wyjaśnione w tym i poprzednim artykule, syndrom Wiatru posiada złożoną etiologię i sposób terapeutycznego działa może być inny w różnych przypadkach. Stąd należy zrozumieć przyczyny obecnego stanu i dokładnie wiedzieć jakie działanie wywierają na nas niżej wymienione produkty!
• Oliwki, szparagi, karczochy, kiełki i pędy bambusa mają właściwości rozpraszające lub uwalniające Wiatr. Dlatego będą najlepszymi warzywnymi przekąskami w syndromach Wiatru.
• Rukiew wodna i podobne jej warzywa są ostre oraz gorzkie, z silnym powinowactwem do Wątroby i Pęcherzyka Żółciowego. Ostrość pomaga otworzyć Powierzchnię, a  gorzka nuta wyprowadza nadmiary z Wątroby. Liście gorczycy będą bardziej ostre niż gorzkie, a mniszek lekarski, brokuł i cykoria są bardziej gorzkie niż ostre.
• Zastój zawsze generuje Gorąco, które potęguje Wiatr w kanałach. Dlatego zalecane jest przełamywanie Zastojów Krwi za pomocą dymki, szczypiorku, pora i szalotki. Cebula może być zbyt gorąca, a czosnek musi być używany ostrożnie.
• Czosnek może być używany do usuwania Zastojów. Aby używać czosnku w sposób odpowiedni należy go poddać obróbce termicznej za pomocą gotowania w kleikach, gulaszach, zupach. Właściwości czosnku takie jak poprawa trawienia możemy uzyskać również przy stosowaniu świeżego imbiru.
• Owoce jagodowe (borówki, maliny, jeżyny, jagody goji, czerwone daktyle, itp.) pomagają w odbudowie Krwi, co jest kluczowe dla usunięcia przyczyn Wiatru. Również winorośl (winogrona, rodzynki) posiada takie właściwości.
• Nasiona, orzechy i fasole mogą być użyte do uspokojenia Shen i zakotwiczenia Qi. Mleko orzechowe lub z nasion roślin oleistych (najlepiej domowej roboty) będzie w tym wypadku korzystnie działać. Orzechy, takie jak pistacje i nasiona, takie jak lotos, z których ciężko przyrządzić mleko roślinne, mogą być spożywane jako przekąska lub dodawane do congee.
• Skorupiaki takie jak małże, abalone, lub suszone przegrzebki mogą być dodawane do congee dla wykorzystania właściwości zakotwiczania i uspokajania Shen.

Publikacja opracowana na podstawie artykułu Andrew Sterman’a, znanego i cenionego nowojorskiego terapeuty klasycznej medycyny chińskiej, który specjalizuje się m.in. w dietetyce. Swą praktykę opiera w dużej mierze na naukach dr Jeffrey’a Yuen’a – mistrza dwóch, wielowiekowych linii taoistycznych. 

W medycynie chińskiej wg teorii sześciu wpływów klimatycznych (Zimno, Gorąco, Wilgoć, Suchość, Letnie Gorąco i Wiatr), idea Wiatru jest najtrudniejsza do zrozumienia. Jest najmniej namacalna, najbardziej tajemnicza, najdalsza od współczesnego myślenia.

Wiatr odzwierciedla ruch, a nie materię. Wiatr może niszczyć, ale może również wprawiać w ruch. Taki koncept jest z natury rzeczy niemożliwy do uchwycenia.

W czasach starożytnych wiele chorób – szczególnie z nagłym początkiem – wynikało ze złego wpływu demona lub istoty, która przemieszczała się przy pomocy wiatru. Wiatr sam w sobie nie powodował choroby, ale zaburzenie było spowodowane przez istotę, która weszła z wiatrem jako medium inwazji. Dlatego wysnuto wniosek, że ochrona przed wiatrem ustrzega nas przed nagle pojawiającymi i szybko rozwijającymi się chorobami.

Wraz ze stopniowym spadkiem pokładania wiary w duchy i demony, Wiatr sam stał się czynnikiem patologicznym. Wiatr wraz z Zimnem stanowią główne czynniki chorobotwórcze w tradycji Shang Han Lun. Razem z Zimnem, Wiatr, stał się bezpośrednim wpływem odpowiedzialnym za zakłócenie równowagi organizmu (a więc nadal był odpowiedzialny za nagłe zachorowania).

Wraz z postępem medycyny konwencjonalnej ludowe i szamańskie koncepcje zanikały wśród społecznej świadomości, a pojęcie Wiatru stało się metaforą: choroby wywołane przez Wiatr nie tylko pojawiają się nagle, ale przypominają wiatr. Termin „Wiatr” nabrał poetyckiego znaczenia. Fizyczne oznaki i objawy Wiatru w ciele przypominają trzepotanie liści (tiki, drżenie, zespół niespokojnych nóg), zaburzenie stabilności (zawroty głowy, objawy przemieszczające się w ciele), zaburzenie powierzchni jeziora (wysypka, swędzenie), a niekiedy katastrofalne burze wiatrowe (napady, zawały serca i udary). 

Wiatr może być zbiorem objawów, specyficznym zaburzeniem, które wniknęło do ciała przez odsłonięty obszar szyi. Gdy w ciele występują bardziej przewidywalne lub bardziej namacalne objawy, wówczas nie mamy do czynienia z Wiatrem jako czynnikiem chorobotwórczym.

Wiatr jest zewnętrznym czynnikiem chorobotwórczym, ale nie każdy jest tak samo podatny na jego wpływy. Podatność na zewnętrzne warunki wiatrowe (nagłe pojawienie się przeziębienia, grypy, porażenia nerwu twarzowego lub innych dolegliwości) oraz wewnętrzne scenariusze wiatrowe (różnego rodzaju problemy neurologiczne i psychologiczne) wynikają z występującego w ciele stanu niedoboru. Niedobór może dotyczyć Krwi (zużywanie zasobów) lub Qi (niedobór w kanałach).

Ponadto, tak jak w naturze, wiatr i ogień wzajemnie się wspierają. Innymi słowy, wewnętrzne Gorąco i związana z nim Suchość zwiększają podatność na Wiatr. Wewnętrzny Wiatr aktywuje stan zapalny, powodując objawy mylące pacjenta: „Najpierw było tutaj, potem zniknęło, a następnie było tam; wygląda tajemniczo…”.

Niedobór Qi jest jednym z niedoborów leżących u podstaw patologii Wiatru. Podobnie jak w przypadku „przeziębienia”, gdzie naszą najlepszą ochroną jest regeneracja, dobre nawodnienie i odżywienie. Ważnym jest uświadomienie sobie, że Niedobór Qi może również wynikać z przewlekłego Wiatru, ponieważ organizm wykorzystuje zasoby do stłumienia wewnętrznego Wiatru. Zwyczajnie mówiąc – Wiatr zużywa nasze zasoby. W medycynie chińskiej mawiamy: „Ignorując Wiatr prowadzimy do zmęczenia”.

Terapeuci mogą mieć preferencje, czy zacząć od uzupełniania niedoborów lub rozpraszania Wiatru, ale ogólnie rzecz biorąc nasze działania skierowane są na Niedobór Krwi i Qi, Gorąco, układ trawienny i Wiatr. 

Wiatr jest przede wszystkim zakłóceniem, które pojawia się niczym złodzieje zakradający się do naszych domów. Czasami złodzieje szybko znikają i odzyskujemy nasze cenne zdrowie. Czasami pozostają lub pojawiają się od naszego wnętrza. Powodują wszelkiego rodzaju kłopoty, gdy przemieszczają się z jednej kryjówki do innej, aby uniknąć wykrycia.

W  trakcie leczenia objawów Wiatru w ciele trzeba zastosować pełną strategię (choć nie wszystkie naraz): 

• Usuwamy Wiatr
• Przekształcamy śluz (poprawiamy trawienie)
• Zakotwiczamy Qi
• Odżywiamy Płyny
• Wzmacniamy Krew
• Usuwamy Grorąco
• Harmonizujemy Ying Qi i Wei Qi
• Wzmacniamy Qi Płuc

W kolejnym artykule dowiecie się jak leczyć objawy Wiatru za pomocą diety.

Publikacja opracowana na podstawie artykułu Andrew Sterman’a, znanego i cenionego nowojorskiego terapeuty klasycznej medycyny chińskiej, który specjalizuje się m.in. w dietetyce. Swą praktykę opiera w dużej mierze na naukach dr Jeffrey’a Yuen’a – mistrza dwóch, wielowiekowych linii taoistycznych. 

Suchość jest czynnikiem typu Yang i często pojawia się często razem z Gorącem. Suchość niszczy płuca i uszkadza Yin oraz Płyny ciała. Wzorzec ten zawiera w sobie równocześnie niedobór Krwi. Można się skutecznie wspomóc stosując odpowiednie zalecenia dietetyczne.

Typowe objawy Suchości: zwiększone pragnienie, wszelkie objawy wysuszenia (suche oczy, suche błony śluzowe, suche włosy), skąpa ilość silnie zagęszczonego, ciemnożółtego moczu, niepokój i nerwowość, zaburzenia snu, nocne poty, wrażliwy żołądek, pęknięcie języka.  Przyczyny zostały opisane tu.

 ZALECENIA DIETETYCZNE: 

• Zwiększyć podaż płynów (przyjmowanych na ciepło) – nie woda i napoje butelkowane, izotoniki!, ale ciepła woda, napary ziołowe (prawoślaz, dziewanna, siemię lniane świeżo mielone, nasiona chia), kompoty i soki domowe, wywary jarzynowe, buliony mięsno-warzywne, barszcz do picia.
• Zaleca się picie kompotów i domowych soków owocowych, Kompoty owocowe, zwłaszcza z gruszek, fig, suszonych śliwek. Dla nawilżenia Płuc szczególnie korzystny jest kompot z gruszek i migdałów obranych ze skórki.
• Napary i kompoty z suszu owocowego (napar z owoców morwy, kompot z suszonych owoców: gruszek, fig, śliwek, rodzynek) działają nawilżająco.
• Gotowane i pieczone owoce (galaretki, kisiele, musy jabłkowe, duszone gruszki, pieczone gruszki z miodem)
• ZUPY JARZYNOWE ŁAGODNE W SMAKU (W NIEOGRANICZONEJ ILOŚCI)
• Wskazane są wszelkie warzywa (szczególnie szpinak i boćwina), najlepiej gotowane (proporcja surowych warzyw do gotowanych zawsze zależy od konstytucji pacjenta). Gotowane na parze, gotowane, duszone lub pieczone warzywa (w nieograniczonej ilości) zwłaszcza kapusta, brokuły, brukselka, marchewka, dynia, koper włoski.
• Spożywanie łagodnych potraw, gotowanych z minimalnym dodatkiem przypraw poprawiających trawienie.
• Zaleca się spożycie dobrej jakości produktów mlecznych (schładzają i nawilżają).

Tak, czasem polecam produkty mleczne🙂. I to jest właśnie ten przypadek.

• W potrawach powinien dominować smak słodki (gotowane warzywa, zboża (zwłaszcza kaszka kukurydziana i ryż), miód, daktyle, rodzynki, pożywienie lekko chłodzące z natury, np. cukinia lub kapusta pekińska przygotowana na sposób Yang z niewielką ilością imbiru, przypraw.

Uwaga! Gdy skoncentrujemy się tylko na pożywieniu odżywiającym płyny to może ulec wyczerpaniu wewnętrzne ciepło. Fakt ten niekorzystnie wpłynie na przewód pokarmowy – mogą pojawić się biegunki z niestrawionymi resztkami pokarmu. Odrobina lekko smażonych, pieczonych, grillowanych potraw z dodatkiem przypraw będzie dobrym rozwiązaniem. Termika pożywienia będzie większa i  przyswajalność pokarmu również. Zawsze trzeba zachować równowagę.

• Wskazana jest herbatka rumiankowa, gdy nie ma objawów Zimna.
• Szklanka gorącego mleka z miodem przed snem jest dobrym rozwiązaniem, jak są problemy z zasypianiem.
• Mleka roślinne (zwłaszcza migdałowe), mleko z miodem.
• Miód i słód jęczmienny, migdały, marcepan, sezam, sezamki, chałwa działają silnie nawilżająco.
• Szlachetne oleje roślinne tłoczone na zimno (zwłaszcza lniany, rydzowy, sezamowy) np. dodawane do kasz lub do gotowanych na parze warzyw (dodajemy je dopiero na talerzu, ponieważ wysoka temperatura niszczy ich wartości odżywcze i lecznicze).
• Orzechy i nasiona oleiste, zwłaszcza czarny sezam.
• Z produktów zwierzęcych poleca się mięso kaczki, mięso królika, jaja, ryby. Dobrze działają również galaretki mięsne. 
• ODPOWIEDNIA ILOŚĆ SNU I ODPOCZYNKU!!!! To chyba powinno być na samym poczatku:)

 NIEWSKAZANE: 

• Nie należy pić kawy ani herbaty.
• Nie palić papierosów.
• Należy zrezygnować z potraw pikantnych oraz silnie rozgrzewających (baranina, skorupiaki), z wysokoprocentowego alkohol, czerwonego wina, octu.
• Ograniczyć zioła przyprawowe: tymianek, rozmaryn, bazylia, majeranek, itp.
• Produkty spożywcze konserwowane związkami siarki (suszone owoce).

ZALECANE DANIA I NAPOJE LECZNICZE:

• Mus z gruszek i migdałów obranych ze skórki
• Mus z gruszek i owoców goji
• Pieczone lub gotowane na parze gruszki z miodem
• Czarny sezam (gomasio, herbatka z czarnego sezamu)
• Congee z owocami morwy
• Congee z miodem i masłem

Jesienią często zauważalne są objawy związane z Suchością. Jest to jeden z czynników chorobotwórczych wg medycyny chińskiej. Bardzo często pomijany, a niesłusznie. 

Czynniki zewnętrzne wywołujące choroby zawsze są związane z czynnikami klimatycznymi – energią pór roku. Każdy czynnik klimatyczny dominuje w określonej porze roku, wywołując różne problemy zdrowotne, wiosną to będzie Wiatr, zimą – Zimno, w lecie – Gorąco, a jesienią – Suchość.  

Suchość jest z natury Yang i zaburza Yin, a przede wszystkim Płyny ciała i Krew. Według teorii 5 przemian  Suchość jest elementem klimatycznym jesieni, uszkadza przede wszystkim Płuca i  Jelito grube. Wyróżniamy Suchość zewnętrzną i wewnętrzną. 

Suchość zewnętrzna atakuje ciało przez usta i nos, a objawami są zazwyczaj problemy z Płucami.

• Jeżeli Suchość zaatakuje nas wczesną jesienią to objawy często połączone są z Gorącem. Objawy zewnętrznej suchości są łatwo dostrzegalne – pragnienie, suchy kaszel, ból w klatce piersiowej, niepokój, ból głowy.
• Jeżeli Suchość zaatakuje nas późną jesienią to objawy często będą powiązane z Zimnem. Taka osoba będzie miała nie tylko objawy Suchości – suchość w ustach, w gardle, suchość języka, sucha skóra, suchy kaszel, ale również Zimna – gorączka, dreszcze, ból głowy, brak potów. 

 Przyczyny Suchości wewnętrznej:

• Wewnętrzna suchość wynika z utraty Płynów ciała i Krwi. Może się ona pojawić po chorobie gorączkowej lub obfitym poceniu (spowodowanym lekami, upałem lub niewłaściwą aktywnością fizyczną). 
• Stan przewlekłej Suchości może również wystąpić u osób chorujących na choroby przewlekłe lub zażywających leki odwadniające w różnych jednostkach chorobowych, a także przyjmujące rozgrzewające zioła.
• Długotrwała ekspozycja na silnie osuszające czynniki zewnętrzne – konwektorowe grzejniki elektryczne w pomieszczeniach, długotrwałe przebywanie w suchym, gorącym klimacie również powodują objawy Suchości w ciele.
• Naturalny proces starzenia się organizmu.
• Nagła utrata płynów w następstwie przedłużającej się biegunki lub silnych wymiotów.
• Nadmierne spożywanie pikantnych potraw.
• Nadużywanie kawy, czarnej herbaty.
• Palenie tytoniu.
• Sauna. 

 Klinicznymi objawami Suchości wewnętrznej są: 

• pragnienie,
• łuszcząca się, sucha skóra, nasilone egzemy i inne problemy skórne,
• suchy, spękany język,
• suche włosy,
• zaparcia na tle niedoboru,
• zanik mięśni,
• suchość błon śluzowych nosogardzieli,
• mniejsza ilość moczu,
• wychudzenie.

W tym roku widzę wyjątkowo dużo objawów Suchości wśród pacjentów. Objawy są powszechne, sucha skóra, suche włosy, chrypka, suche gardło, nerwowość. Często tłumaczymy te objawy wakacyjnym upałem, odwodnieniem, klimatyzacją. Suchość na wiosnę tłumaczymy brakiem witamin, wpływem ogrzewania. I słusznie, są to jedne z czynników powodujących Suchość w organizmie, ale nie jedyne. Pamiętajcie same kremy i balsamy do ciała, krople do oczu, cukierki z prawoślazem to tylko maskowanie objawów. Trzeba odżywić płyny ciała i wzmocnić Krew, czyli nawilżyć się. To jest najlepsza profilaktyka zdrowia. Trzeba doprowadzić organizm do stanu równowagi. Jak to zrobić dowiecie się w kolejnym poście. 

Zdrowie jest to zdolność do adaptacji do zachodzących zmian, takich jak klimat, rodzaj pożywienia, cykle życiowe, stany emocjonalne, zanieczyszczenia środowiskowe.

 W medycynie chińskiej mamy dwa rodzaje czynników patogennych, wywołujących dysharmonię w organizmie:  

1. wewnętrzne – złość, radość, zamartwianie się, smutek, przygnębienie, strach
2. zewnętrzne – gorąco, zimno, suchość, wilgoć, wiatr, letnie gorąco  

 Zewnętrzne czynniki patogenne mogą niekorzystnie wpłynąć na równowagę ciała. 

• Kiedy jesteśmy silni, zdrowi, odporni, elastyczni, łatwo adaptujemy się do zmiennych warunków środowiska, czyli jesteśmy zdrowi.
• W sytuacji, kiedy jesteśmy osłabieni, zmęczeni ciało staje się bardziej podatne na wpływ czynników klimatycznych, łatwiej się przeziębiamy, może nas przewiać, dokuczają nam zmiany zwyrodnieniowe, bóle głowy, zatok, odzywają się wrzody lub pogarszają się stany związane z astmą lub egzemami.

 Zewnętrzne czynniki pogodowe są szkodliwe dla organizmu kiedy:  

1. są zbyt intensywne (zbyt niska ale także zbyt wysoka temperatura w zimie może działać niekorzystnie),
2. są niezgodne z porą roku (zbyt wysokie temperatury jesienią, przedłużająca się zima zaburza naturalne cykle przyrody i działa szkodliwie),
3. osoba ma osłabione Qi obronne WeiQi (jest to pojęcie znacznie szersze niż tylko system odpornościowy. 

Określony czynnik pogodowy dominuje w czasie odpowiadającej im pory roku:

 WIOSNA  – WIATR 

LATO – GORĄCO 

PÓŹNE LATO – WILGOĆ 

JESIEŃ – SUCHOŚĆ

ZIMA – ZIMNO

Żyjąc w klimacie umiarkowanym najbardziej jesteśmy narażeni na wpływ Wilgoci i Zimna. To są nasze dominujące czynniki patogenne. Dlatego też najbardziej optymalna dla nas dieta, przez większą część roku to dieta redukująca te czynniki czyli raczej ogrzewająca i usuwająca Wilgoć (zupy wszelakie, pożywienie gotowane, zboża, warzywa, owoce lokalne, przyprawy). 

Ale… zawsze jest jakieś ale:). Jak jest gorąco w lecie, to się schładzamy i nawilżamy, bo Gorąco w tej porze roku jest to dominujący czynnik klimatyczny. I to jest dla nas najważniejsze – dostosowanie do warunków klimatycznych jest priorytetem, nawet jeśli pacjent ma objawy Zimna, to nie powinien się ogrzewać w czasie 30 stopniowych upałów, bo to jest nierozsądne. I odwrotnie, ktoś kto ma objawy Gorąca nie powinien radykalnie się schładzać w zimie, bo to nie dobry czas ku temu. Rozsądek i działanie zgodne z rytmem pór roku to jest klucz do zdrowia. 

Każdy czynnik klimatyczny wywiera na nas specyficzny wpływ, a my powinniśmy dostosować się poprzez odpowiednie odżywianie, styl życia, aktywność fizyczną i mentalną do pór roku, by wzmocnić nasz organizm, a także usunąć wpływ czynników patogennych. Chińczycy opanowali tą wiedzę do perfekcji, przykładem jest istnienie systemu 24 sezonów słonecznych. 

Sugeruję dostosować naszą codzienną dietę do zmieniających się pór roku, mamy bardzo bogate tradycje w tej kwestii. Czerpmy z mądrości przodków, a nie ulegajmy bezrefleksyjnie ciągle zmieniającym się modom i zaleceniom dietetycznym. Obecnie większość produktów spożywczych jest dostępna przez cały rok w postaci świeżej, mrożonej lub konserwowanej, sezonowość nie istnieje – nie tędy niestety droga.