Dynia to roślina z rodziny dyniowatych (Cucurbitaceae), która jest ceniona ze względu na szerokie wykorzystanie kulinarne. Dynie są bogate w witaminy (zwłaszcza A, C, E), minerały (m.in. potas, magnez), błonnik oraz antyoksydanty. Mają niską kaloryczność 26 kcal na 100 g surowego miąższu, co czyni je popularnym składnikiem diet, szczególnie w okresie jesieni i zimy, są uprawiane w Meksyku i Ameryce Północnej od co najmniej 14 000 lat p.n.e.

Polisacharydy wchodzące w jej skład pomagają obniżyć poziom cukru i lipidów we krwi. Cynk poprawia gęstość kości, nasiona dyni są bogatym źródłem fitosteroli, substancji obniżających poziom cholesterolu, wzmacniających układ odpornościowy. Wysoka zawartość żelaz jest korzystna w przypadku anemii i zespołu przewlekłego zmęczenia. Dynia jest niezwykle bogata w luteinę i zeaksantynę, dwa związki, które są związane ze zmniejszeniem ryzyka zaćmy związanej z wiekiem i zwyrodnienia plamki żółtej. 

Dynie wykorzystywane są w kuchni na wiele sposobów. Można je jeść gotowane, pieczone, smażone, a także przygotowywać z nich zupy, sosy, desery, puree, placki, ciasta, marynaty i wiele innych potraw.

Dynie jadalne dzielą się na różne gatunki i odmiany:

Dynia zwyczajna (Cucurbita pepo) – najbardziej znana odmiana, obejmująca takie gatunki jak dynie szparagowe, kabaczki, patisony, jest najmniej słodka ze wszystkich odmian, idealna na przetwory, na zupę i sosy.

Dynia piżmowa (Cucurbita moschata) – butternut i dynia muszkatołowa są najpopularniejszymi jej odmianami, jest słodka o lekko orzechowym posmaku, mączna. To bardzo uniwersalna odmiana dyni. Można ją wykorzystać do każdego posiłku. Idealnie pasuje jako puree, do owsianek, dżemów, bułeczek, nadaje się do zup, gulaszy, zapiekanek, przetworów i ciast. Nadaje się na frytki – górną część dyni pokroić w słupki, lekko oprószyć mąką ziemniaczaną lub kukurydzianą wymieszaną z ulubionymi przyprawami, a potem natłuścić olejem i wrzucić do piekarnika. 

Dynia olbrzymia (Cucurbita maxima) – jak sama nazwa wskazuje to prawdziwy gigant wśród roślin. Średnia waga owoców to ok. 50 kg. Dynia olbrzymia jest też bardzo smaczna, nadaje się na przetwory, zupy, dania dla niemowląt i paszę dla zwierząt. Ma wiele odmian, jednak najpopularniejszą odmianą dyni olbrzymiej jest Lunga di Napoli, pochodzi z Włoch. Przypomina przerośniętą cukinię, bo osiąga wagę od 7 do nawet 20 kg. Tę dynię można, ale nie trzeba jej gotować! Świetnie nadaje się na zupę i do risotto. Można ją upiec solo i podać do zjedzenia tylko z oliwą i solą. Podana na surowo dynia, doskonale urozmaici sałatki.

Dynia makaronowa, zawdzięcza swoją nazwę lekko podłużnemu kształtowi i faktowi, że jej miąższ pod wpływem temperatury rozwarstwia się na nitki, które do złudzenia przypominają makaron, da się ją w całości upiec w kuchennym piekarniku. Dyniowe nitki można jeść jak makaron z sosem pomidorowym lub dodatek do zup.

Pestki dyni  są nie tylko smaczne, ale i zdrowe. Zawierają zdrowe tłuszcze, białko, cynk oraz magnez. Są bogate w antyoksydanty, które wspomagają układ odpornościowy i zdrowie serca. Są również popularnym składnikiem przekąsek, często prażone i solone.

DYNIA (NAN GUA)

W medycynie chińskiej dynia jest ceniona za swoje właściwości wspierające równowagę w organizmie, szczególnie w kontekście zdrowia trawienia i układu odpornościowego.

Słodka, chłodna, neutralna lub lekko ogrzewająca w zależności od odmiany i stopnia dojrzałości. Działa w meridianie Śledziony, Żołądka, Płuc (miąższ) i Jelita Grubego (nasiona)

• Wzmacnia Środkowy ogrzewacz, wzmacnia Qi, 
• Eliminuje Gorąco (stany zapalne), łagodzi bóle, neutralizuje toksyny. Spożywanie dyni wspomaga pozbycie się toksyn, śluzu, ropy pełniąc rolę środka przeciwbólowego i przeciwzapalnego. 
• Działa przeciwpasożytniczo,  zwłaszcza nasiona. 

Jak stosować leczniczo?

• Gotowana dynia 100 g codziennie przez 5 dni zamiast jednego posiłku, jako działane lecznicze.
• 2 łyżki ugotowanej na parze dyni przed każdym posiłkiem w przypadku suchego kaszlu. Dlaczego w tym przypadku dynia działa na kaszel? Bo wzmacniając Żołądek i Śledzionę, wspomagając Qi jelit wpływa na produkcje Płynów ciała a od ich poziomu zależy nasza odporność i nawilżenie tkanek. 
• Mielone nasiona – pestki dyni można zmielić w całości, razem z łupinkami i stosować jako kuracje odrobaczającą. Przez 3 tygodnie spożywać zmielone nasiona dyni/ kabaczka 2 razy dziennie po 1 łyżeczce.

W Chinach dynia  jest symbolem zdrowia, szczęścia i dobrobytu.

Smak gorzki nie należy do naszych ulubionych smaków, staramy się go unikać w naszej kulturze kulinarnej, ale w wielu kuchniach tradycyjnych jest on bardzo doceniany, wręcz pożądany. Większość z nas unika produktów spożywczych gorzkich w smaku ale o dziwo nie stroni od tego smaku w produktach pobudzających typu kawa, piwo, czekolada gorzka, tonik, gorzkie w smaku alkohole.

Potencjał smaku gorzkiego jest marginalizowany, odpowiednia jego ilość bardzo korzystnie wpływa bardzo na nasz organizm. Jest to smak tak samo ważny jak wszystkie pozostałe smaki występujące w naszej codziennej diecie. Ludzie od zawsze zbierali gorzką w smaku zieleninę  i zioła, przygotowywali je jako dodatek do dań lub pili w postaci wywarów, naparów czerpiąc z jakości smaku gorzkiego wiele dobrego. 

W medycynie chińskiej smak gorzki uważa się za zimny i stosuje w usuwaniu/ ściąganiu Gorąca każdego typu: nadmiarowego, niedoborowego, Gorącej Wilgoci i toksycznego Gorąca. To podstawowa, najbardziej rozpowszechniona patologia we współczenym świecie. Wiele osób instynktownie sięga po smak gorzki by się uspokoić, wyciszyć, zakotwiczyć, niestety wybieramy nie do końca produkty o tym smaku które nam służą. Zacznijmy wybierać to co jest dla nas wspierające!

Gorzkich ziół używa się w celu poprawy funkcjonowania układu pokarmowego, w zmniejszeniu biegunek typu Grorąca Wilgoć, a także w celu usunięcia zaparć z nadmiarowego Gorąca, w rozluźnieniu napięcia, rozpierania w obszarze podżebrowym. Smak gorzki reguluje poziom cukru i cholesterolu, stąd popularność prepartaów z gorzkiego melona czy karczochów w leczeniu tego typu dolegliwości. Stosuje się go w leczeniu gorączki i niektórych rodzajów kaszlu, a także w leczeniu schorzeń takich jak zapalenie stawów. Działa uspokajająco, wyciszająco, ale uwaga: zbyt dużo gorzkich pokarmów może powodowa biegunkę i uszkodzenie płynów ciała (tak się często dzieje przy stosowaniu soli gorzkiej bez uzasadnienia).

Stosowanie gorzkich produktów wprowadza bardzo ważną równowagę w codziennej diecie, pomaga usunać nadmiarową Wilgoć, ściągnąć objawy Gorąca i wspomóć trawienie. Są to mechanizmy, które stosujemy jako zielarze w harmonizowaniu organizmu, bez smaku gorzkiego tego nie uzyskamy. 

Działanie smaku gorzkiego polega na jednoczesnym ściągnięciu energii w dół ( w każdej tradycji kulinarnej, pod każdą szerokością geograficzną stosuje się gorzkie nalewki ziołowe działające rozluźniająco i wspomagajace trawienie) oraz usunięciu Wilgoci (wzdęcia, rozpieranie, spowolnione trawienie).

Siła smaku gorzkiego różni się w zależności od produktu który spożywamy oraz sposobu przygotowania. Większośc produktów spożywczych nie jest tylko i wyłącznie gorzka, może być także słodka (seler naciowy), ostra (rukola), kwaśna (ocet).

Mimo, że smak gorzki działa na Serce to zielone, gorzkie w smaku warzywa liściaste to żywność, która silnie współgra z Wątrobą i jej funkcjami. Są to warzywa subtelnie harmonizujące warstwę Shao Yang – o działaniu najważniejszym – HARMONIZUJĄCYM. 

Produkty spożywcze o smaku gorzkim:

cykoria, endywia, sałata rzymska, karczochy, kard, oliwki, szparagi, hebata czarna i zielona, korzeń i liscie mniszka, brokuły, kapusta i brukselka, jarmuż, boćwina, kapusta włoska, kapusta bok choy, szpinak, bakłażan, radicchio lub rapini (rzepa brokułowa), kapusta sarepska, rukiew wodna, rukola, gorzki melon, seler naciowy i korzeniowy, tradycyjne odmiany ogórków gruntowych i cukinii, kwiaty rumianku, gorczca, szałwia, ostropest, piołun.

Odkrywanie, próbowanie, włączanie nowych smaków i produktów do naszej diety może prowadzić do ciekawych odkryć kulinarnych i wspomóc nasze zdrowie. Produkty o smaku gorzkim na pewno pomogą nam zachować równowagę, a to jest klucz do zachowania zdrowia. 

Bardzo polecam artykuł na temat goryczki zawartej w ogórkach. Informacje opisane w artykule idealnie pokrywaja się z wiedza na temat smaku gorzkiego z medycyny chińskiej. 

https://apetytnapolskie.com/dlaczego-ogorek-bywa-gorzki-dr-urszula-klosinska-instytut-ogrodnictwa-w-skierniewicach/?fbclid=IwAR1qvePB_IWfLlmLSND89zLRIe1h1hmVbLeLDI-XqbxONwYG10H9g-ZRPTU

Warzywa kapustne są bardzo ważną grupą warzyw uprawianych na całym świecie, stanowią podstawę wielu kuchni regionalnych. Szczególnie duży wybór ich spotkamy w okresie jesienno-zimowym, chociaż są dostępne w handlu już od wiosny. Wszystkie europejskie gatunki opisane poniżej pochodzą od kapusty dzikiej, która rośnie w basenie morza Śródziemnego, powstały one w wyniku ewolucji, samorzutnych krzyżowań lub zabiegów hodowlanych.

 Kapustne to rodzina roślin, do której zaliczają się powszechnie znane i używane w kuchni warzywa, w tabeli poniżej przedstawiam ich charakterystykę wg medycyny chińskiej. 

Warzywa kapustne cechuje duża zawartość składników odżywczych. Niski udział tłuszczowców i cukrów powoduje, że warzywa te są produktami niskokalorycznymi, a bogatymi w minerały i makroelementy oraz błonnik. Zawierają m.in. glukozynolany, flawonoidy, karatenoidy. 

Mylące może być wybarwienie tych roślin, ponieważ przyjmuje się, że warzywa/owoce bogate w karotenoidy mają kolor od żółtego do czerwonego. W przypadku kapustowatych barwa karotenoidów jest maskowana zielenią chlorofilu. Kapustne zawierają także duże ilości witaminy C, K, H oraz witaminę U (S-metylometionina). Została ona po raz pierwszy wyizolowana w 1966 roku z kapusty. Witamina U ma działanie antynowotworowe oraz przyśpiesza gojenie wrzodów żołądka, zapobiega również powstawaniu kamicy żółciowej Duże ilości witaminy U znajdują się w kapuście chińskiej.

 Przyrządzanie: spożywać na surowo, duszone na parze, gotowane, smażone, pieczone. Kuchnie regionalne wszystkich krajów mają niezliczone sposoby na wykorzystanie tych warzyw w kuchni. Korzystajmy z tego bogactwa i spożywajmy więcej warzyw kapustnych. 

Dla zainteresowanych polecam artykuł: http://www.inhort.pl/files/nowosci_warzywnicze/2010/tom_51/nw51_6.pdf

Warzywa strączkowe jet to bardzo ważna grupa produktów spożywczych o szczególnych właściwościach dietetycznych. Zaliczamy do tej grupy m.in.: fasolkę szparagową, groch cukrowy, bób, fasolnik chiński. 

Warzywa strączkowe należą do rodziny motylkowatych. Są to rośliny jednoroczne, których częścią spożywczą są owoce i nasiona. Są to przeważnie pnącza, rosnące szybko do góry, szczególnie w okresie wiosennym. Są to warzywa, które wysiewa się najwcześniej wiosną. Te cechy pokazują nam silne powinowactwo z elementem Drzewa. Dojrzałe do spożycia strączki zwisają na pędach, czyli mają cechę ruchu zsyłającego. Warzywa strączkowe mają nature ochładzającą, nawilżającą i działanie zsyłające, dlatego też są tak doskonałymi diuretykami.

Budowa anomiczna rośliny zawsze mówi nam o jego działaniu, w tym przypadku mamy element Drzewa, bo rośliny szybko pną się do góry, lub intensywnie rosną w górę, a strączki zsyłają w dół (element Wody) – połączenie elementu Wątroby i Nerek. 

Jak zastosować te informacje w praktyce?

Możemy stosować rośliny strączkowe do leczenie refluksu, który będzie łagodzony przez zsyłające działanie strączkowych. Również sprawdzą się w leczeniu nawracających infekcji dróg moczowych. Zwłaszcza gotowane w zupach, które zmniejszą pieczenie, uczucie palenia podczas oddawania moczu. Mając ochładzającą termikę zmniejszają nadmierny apetyt oraz odprowadzają nadmiar wody z organizmu, dlatego są tak często zalecane w dietach odchudzających. 

Owoce roślin strączkowych spożywa się:

• w stanie niedojrzałym w postaci całych strączków – fasolka szparagowa, groch cukrowy
• w postaci nasion w stanie niedojrzałym – groch (zielony groszek), fasola, bób
• w postaci nasion w stanie dojrzałym – groch, fasola, ciecierzyca

Warzywa strączkowe spożywamy gotowane, ale przez krótki czas, żeby zachowały swoją jędrność i sprężystość oraz naturalnie zielony kolor. Warzywa te są wychładzające, a to nie służy Żołądkowi, więc lepiej je ugotować, udusić, zblanszować lub krótko podsmażyć, jak w przypadku grochu cukrowego. 

Warzywa strączkowe są bardzo cennym źródłem białka roślinnego, soli mineralnych (zwłaszcza magnezu, żelaza i fosforu) i witamin (zwłaszcza z grupy B). Wymagania klimatyczne strączkowych są bardzo zróżnicowane, są to raczej rośliny ciepłolubne, najbardziej wytrzymały na niskie temperatury jest groch i bób (wiedzą o tym szczęśliwi posiadacze ogródków). Fasole są bardziej wymagające, dlatego uprawy roślin strączkowych są rozmieszczone w krajach o klimacie zdecydowanie cieplejszym.

W postaci strączków lub nasion w postaci niedojrzałej w Polsce spożywamy następujące rośliny :

Fasola szparagowa (Fasola zwykła, Phaseolus vulgaris L.) pochodzi z Ameryki Środkowej i Południowej, do Europy dotarła w XVI w. Obecnie Fasole są jednym z najważniejszych warzyw uprawianych na Świecie i stanowią podstawę wyżywienia w wielu rejonach Świata.

Fasolnik chiński (Wspięga pospolita (Lablab purpureus (L.) Sweet) pochodzi z Afryki, rzadko spotykana roślina w naszych ogrodach, uprawiana raczej amatorsko. Roślina wybitnie ciepłolubna, w krajach europejskich m.in. w Holandii i Francji warzywo to uprawiane jest pod osłonami. Okazałe strąki o barwie zielonej, purpurowej lub fioletowej mogą osiągnąć około 60 cm długości. W przeciwieństwie do fasoli, fasolnik pozbawiony jest łyka. Przez konsumentów jego strąki są oceniane jako smaczniejsze od fasoli szparagowej.

Charakterystyka warzyw strączkowych wg medycyny chińskiej:

*Debelizyna – w medycynie zachodniej pasta z wyciągiem z nasion fasoli indyjskiej stosowana jest w profilaktyce kamicy dróg moczowych oraz jako lek wspomagający w leczeniu kamicy dróg moczowych (drobne złogi).