Jesień jest czasem zatrzymania wzrostu, porą żniw, czasem chowania się do środka, czasem gromadzenia pożywienia, czasem kurczenia się, przygotowywania się do zimy. Rośliny zaczynają tracić swój zielony kolor, stają się suche, gubią liście. Soki roślin kierują się do korzeni, tworząc substancje zapasowe, zwierzęta gromadzą zapasy na zimę. Jesień związana jest z przemianą Metalu, charakteryzuje się dośrodkowym i w dół kierunkiem energii. Jest to pora Płuc i Jelita Grubego. W tym czasie zwiększa się potrzeba snu i odpoczynku (te aktywności wzmacniają Płuca). W tym okresie, częściej niż w innych porach roku możemy odczuwać nastroje melancholijne. Wykorzystanie długich jesiennych wieczorów na spokojne zajęcia domowe, odprężenie oraz sen wzmacnia Płuca – narząd odpowiedzialny za naszą odporność. Płuca są związane z oddychaniem, to kolejny, oprócz odżywiania sposób pozyskiwania energii z zewnątrz. W tym okresie szczególnie poleca się delikatne, płynne ćwiczenia oddechowe, Jogę, Tai Chi, Pilates. Jest to pora roku, w której należy zadbać o odpowiednie odżywianie, zachowanie ciepła i energii w organizmie 

 Dieta jesienna: 

•  Jesienią jemy coraz mniej surowych warzyw i owoców, wydłużamy czas gotowania, zmniejszamy ilość wody potrzebnej do gotowania. Aromatyczne, pieczone, duszone potrawy, skoncentrowane pokarmy działają szczególne dobrze.
•  Na poprawę nastroju i dobre odżywienie polecane są produkty słodkie w smaku, zwłaszcza te o kolorze żółto-pomarańczowym. W tym okresie ważne jest zadbanie o system Śledziony-Żołądka i spożywanie słodkich w smaku ziaren, owoców, warzyw, fasoli, orzechów.
• Nie można zapomnieć o nawadnianiu. Z jesienią związana jest Suchość (w naturze widzimy ten aspekt jako opadające liście z drzew, suche trawy). Osoby z objawami Suchości mogą zaobserwować nasilenie niektórych problemów zdrowotnych. Dotyczy to zwłaszcza tych osób, które w okresie lata były narażone na działanie wysokich temperatur, przechodziły infekcje z wysoką gorączką lub mocno się pociły (egzemy z suchością, zaparcia, nasilenie objawów astmatycznych, suchy kaszel, suchość skóry). U osób, u których występują objawy Suchości poleca się spożywać produkty, które nawilżają Yin i wzmacniają Płuca – miękkie, wilgotne pokarmy – miód, sezam, czasami nabiał, jabłka, banany, gruszki, orzeszki ziemne, zwłaszcza gotowane, tofu. Pokarmy w kolorze białym ochłodzą i nawilżą Płuca nadwyrężone wpływem Gorąca (kalafior, pietruszka, gruszki, kapusta pekińska i biała, kalarepa, rzodkiew).
• Aby pobudzić proces ściągania energii w dół i do środka ważne także są pokarmy o smaku kwaśnym – chleb na zakwasie, kiszonki, oliwki, fasolka adzuki, herbata z owoców róży, kwaśne odmiany jabłek, śliwki. Smak kwaśny równoważy zewnętrzną Suchość ponieważ działa obkurczająco, ściągająco. Trzeba być świadomym, że produkty kwaśne powinny być stosowane z umiarem. Dieta obfitująca w kiszonki nie zawsze jest rozwiązaniem idealnym, może doprowadzić do stagnacji w organizmie, zwłaszcza u osób ze skłonnością do zastojów (probiotyki są ważne ale z umiarem!).
• Łagodnie ostre i ogrzewające pokarmy będą rekompensować pojawianie się zimna (owies, proso prażone, kukurydza, marchew, por, rzodkiew, kalafior). Ostre i rozgrzewające przyprawy stosowane w umiarkowanych ilościach poprawią krążenie płynów i usprawnią trawienie. Wspomagają one również ruch rozpraszający, czyli fizjologiczny ruch Płuc. W okresie letnim nie było konieczności spożywania mięsa, ale w okresie przygotowań do zimy poleca się potrawy bardziej rozgrzewające, na bazie kurczaka, wołowiny, jagnięciny. Owies, proso, cebula, por, szczypiorek, czosnek, imbir, cynamon też będą korzystnie działały zwłaszcza dla osób z objawami Zimna.
• W przypadku dreszczy, awersji do zimna, początku przeziębienia przydatny będzie smak ostry – czosnek, cynamon, chilli, imbir, cebula. Te produkty wspomagają energię obronną Wei Qi by dotarła do powierzchni ciała.
• Bardzo polecane są w tym okresie grzyby, przełamują one zastoje krwi, które mogą być spowodowane Gorącem lub wyczerpaniem płynów ciała. Jesienią jest na nie sezon, więc korzystajmy z tego. 
• W przypadku narażenia na wpływy zewnętrznej Wilgoci, która jest w naszym klimacie czynnikiem dominującym, należy używać ciepłych, osuszających produktów (rozgrzewające zupy, marchew, dynia, jagnięcina, prażone proso, cynamon, imbir, goździki, kardamon). Objawy Wilgoci mogą się szczególnie nasilić u osób z występowaniem wewnętrznej Wilgoci (zmiany reumatyczne, zwyrodnienia, zapalenia zatok, grzybice). 

Jesienią unikamy: 

•  Tłustych oleistych potraw.
• Chłodnych lub zimnych termicznie produktów mlecznych, które obciążają trawienie i powodują powstanie syndromu nagromadzenia Wilgoci-Śluzu, w konsekwencji może to skutkować zapaleniem oskrzeli, zapaleniem zatok w okresie jesienno-zimowym.
• Unikamy produktów nadmiernie chłodzących i surowych.

Jak widzicie zalecenia dotyczące jesiennego odżywiania nie są jednoznaczne, wiele zależy od naszej konstytucji, tego jak działały na nas poprzednie pory roku. Wybierając dietę jesienną trzeba być elastycznym i obserwować jaki czynnik dominuje w przyrodzie i jak na niego reagujemy. Niektórzy powinni się nawilżać, inni usuwać Wilgoć, kolejni eliminować Gorąco, a jeszcze inni powinni się ogrzewać. Jedno jest pewne, gotujemy nasze potrawy z nieprzetworzonych, sezonowych i lokalnych produktów.  

W Medycynie chińskiej szczególny nacisk kładzie się na życie w harmonii z porami roku. Każda z pór roku wywiera na nas z określony wpływ.

Lato w Chińskim kalendarzu, zaczyna się sezonem słonecznym LIXIA POCZĄTEK LATA (5 lub 6 maja każdego roku). Jest to pora roku Yang, związaną z przemianą Ognia, powiązaną z Sercem i Jelitem Cienkim oraz smakiem gorzkim. Charakteryzuje się ekspansją, wzrostem, lekkością, zewnętrzną aktywnością. W tym okresie aktywność Qi i Krwi jest największa. Lato jest przede wszystkim okresem bujnego wzrostu, obfitości, ekspansją ciepła i witalności. Aby żyć w zgodzie z harmonią lata powinniśmy wstawać wcześnie, spędzać dużo czasu na dworze, bawić się, podróżować, być radosnym i dostosować sposób odżywiania do potrzeb.

Lato to pora Serca. Stan i zdrowie serca wpływają na nasz stan psychiczny i zrównoważenie emocji. Nadmierna ekscytacja, przesadne zaangażowanie uszkadzają Serce. Potrafią sprawić, że stajemy się zaniepokojeni, rozproszeni i zmęczeni. Współcześnie istnieje szereg czynników osłabiających nasze serca i stan naszego umysłu: przewlekły stres, nadmierne spożycie alkoholu, używek, soli, rafinowanego cukru, tłustych potraw. Stąd też takie nasilenie chorób kardiologicznych w społeczeństwie. 

Dieta letnia:

• Lato oferuje wielką różnorodność produktów, które powinniśmy wykorzystać w kuchni. Posiłki najlepiej spożywać na świeżym powietrzu, w kojącym cieniu.
• Ciepło lata oraz obfitość ruchu i aktywności na świeżym powietrzu dostarcza wystarczającą ilość Yang, dzięki temu możemy ograniczyć ilość produktów mięsnych i jaj w diecie. Duża ilość warzyw w połączeniu z wysokiej jakości olejami, sałatą, świeżymi ziołami, niewielką ilością zbóż i orzechów jest podstawą letniej diety.
• Latem potrzebujemy smaków, które usuną nadmiar gorąca, ale jednocześnie zatrzymają wewnętrzne ciepło. Potrzebujemy smaków i pokarmów które nas nawilżą. W krajach o Gorącym klimacie powszechnie używa się produktów ostrych i rozgrzewających. Ułatwiają one pocenie się, a przez to otwarcie porów i wyprowadzanie wewnętrznego Gorąca. Ten proces działa chłodząco na organizm. Idealnie sprawdzają się czerwone i zielone papryczki chilli, świeży imbir, czarny pieprz. Ważny jest umiar w stosowaniu smaku ostrego bo jego nadmiar w diecie może doprowadzić do utraty Yang, a przez to w konsekwencji do osłabienia organizmu.
• Smak gorzki w krajach zachodu spożywamy zazwyczaj w postaci kawy, czekolady, herbaty oraz piwa. Pobudza on trawienie i wydalanie, działa chłodząco. Sałata rzymska, szparagi, mniszek, karczochy, herbata bardzo dobrze wzbogacą letni jadłospis.
• Używaj w kuchni mnóstwo letnich owoców i warzyw o jaskrawych barwach.
• Powinniśmy spożywać więcej chłodnych, orzeźwiających pokarmów takich jak sałaty, botwinka, rabarbar (oczyszcza Jelito Grube, działa detoksykująco), kiełki, ogórki, herbatki z kwiatów i liści (kwiaty chryzantemy, liście mięty, melisy, rumianku). Popularne owoce, które najlepiej ochładzają w porze lata to: arbuzy, cytryny, limonki i wszystkie owoce jagodowe. Zalecane są również: melony, szpinak, boćwina, tofu, pomidory, kukurydza, cukinia, rzodkiew, seler naciowy, ryż basmati, pszenica/orkisz, ryby, mięso królika. Niewielkie ilości nabiału o tej potrze roku nie zaszkodzą. 
• Gotowanie na parze i blanszowanie to najlepsze sposoby obróbki cieplnej, ponieważ nasycają produkty wodą. Gotowanie lub smażenie powinno być lekkie i szybkie.
• Gorąco lata w połączeniu ze zbyt dużą ilością zimnych pokarmów osłabia narządy trawienne. Zimno powoduje skurcze przez to przytrzymuje w środku pot i gorąco, a także zakłóca trawienie. Lodowato zimne napoje i lody zatrzymują proces trawienia.
• Gdy komuś mocno doskwiera gorąca pogoda, można sobie pomóc spożywając wywar z fasolki mung. Działa bardzo skutecznie.
  

  Jeżeli będziemy zwracać uwagę na zmieniające się pory roku i  dostosowywać się w sposób naturalny do tych zmian nie będziemy narażeni na konsekwencje wpływu czynników zewnętrznych, w przypadku lata jest to objaw Gorąca.

W lecie unikamy:

• Lodowatych potraw i napojów, potraw tłustych, ciężkostrawnych, przetworzonych, zwłaszcza tych które nadmiernie wysuszają (chipsy, krakersy), środków pobudzających, takich jak kawa, alkohol, pikantne potrawy, są one szczególnie szkodliwe dla Serca, które w tym czasie jest narażone na wpływ zewnętrznego Gorąca. Nadmiar takich produktów pogarsza stany zapalne (egzemy skórne, stany zapalne górnych dróg oddechowych, infekcje bakteryjne), powoduje rozdrażnienie, nerwowość (częstsze występowanie udarów i zawałów serca).
• Zbyt ciężkie potrawy w okresie lata (i nie tylko powodują ospałość), powinniśmy zmniejszyć w tym czasie ilość spożywanego mięsa, jaj, orzechów, nasion i zbóż na rzecz warzyw i owoców.
• Należy unikać produktów skrajnie gorących i skrajnie zimnych, równowaga jest zawsze najlepsza.

W Medycynie chińskiej szczególny nacisk kładzie się na życie w harmonii z porami roku. Każda z pór roku wywiera na nas z określony wpływ, mimo, że nie zawsze zdaje sobie z tego sprawę [wiosną nosimy lżejsze ubrania, jemy mniej sycące potrawy, spędzamy więcej czasu na dworze]. W adaptacji do zmieniających się warunków klimatyczne pomagają nam sezonowe i lokalne produkty spożywcze. Rośliny uprawiane w danej porze są świeże, charakteryzuje się odpowiednio energią oraz mają najlepszy smak.

Wiosna to pierwsza pora roku w Chińskim kalendarzu, zaczyna się na początku lutego – pierwszy sezon słoneczny Li Chun „Początek Wiosny”.

W tym czasie ziemia ponownie budzi się do życia, energia przechowywana pod jej powierzchnią zaczyna unosić się, można to zaobserwować w postaci kiełkujących roślin, pojawiających się na drzewach liściach. To pora roku, która charakteryzuje się silnym wzrostem, ruchem i ekspansją.

Wiosna to pora roku powiązana z systemem Wątroby, która odpowiada za harmonijny przepływowi Qi w organizmie. Przechowuje ona również Krew i wspiera jej regenerację, odżywiania mięśnie i ścięgna . W Medycynie chińskiej wiosna kojarzona jest z Wiatrem – symbolem gwałtownych zmian. Raz jest ciepło, raz zimno, pogoda jest bardzo zmienna. Nie należy zbyt szybko zrzucać zimowego ubrania.

Wiosną powinniśmy spędzać więcej czasu na świeżym powietrzu, rozluźnić się, nie spieszyć i chłonąć energię tej pory roku. To nie jest jeszcze czas na pełną aktywność. Ćwiczenia fizyczne powinny skupić się na rozciąganiu mięśnie i rozluźnieniu ścięgien.

Dieta wiosenna:

Pożywienie tej porze roku powinno wspierać fizjologiczny ruch Qi oraz wspierać funkcje Śledzony i Wątroby. Dieta powinna być lżejsza, wskazane jest by zawierała ona charakterystyczne dla wiosny młode rośliny, świeżą zieleninę.

• Dobre wiosenne jedzenie zawiera szczypiorek/siedmiolatkę, pory, pszenicę, kolendrę, grzyby, kiełki wszelkie zielone liście.
• Korzystne jest stosowanie ziół przyprawowych o smaku ostrym: bazylia, fenkuł, majeranek, rozmaryn, kminek, koper. Wiosenne zioła takie jak: mięta, melisa, czosnek, rukola rozbudzają nasze zmysły.
• Wiosna to czas nowalijek. Młode buraczki, marchewki i inne słodkie warzywa pochodzące z wiosennego przerwania w ogrodzie dostarczają rozluźniającego smaku słodkiego, są bogate w chlorofil.
• Inne zalecane produkty to te o smaku słodkim i ostrym takie jak rzodkiewki, groszek cukrowy, szpinak, uspakajają one układ trawienny i wspierają ożywianie.
• Smak słodki rozluźnia nasze ciało a smak ostry pobudza rozprzestrzeniający się ruch energii  w ciele, czyli zawsze podążamy za Qi natury.
• Zalecane są również lekko ogrzewające takie jak np. fenkuł, gryka, czyli produkty o jakości ruchu wznoszącego.
• Produkty o smaku kwaśnym, najlepiej w postaci kiszonek – regulują szybko wznoszące się w tym okresie Yang Wątroby.
• Pożywienie o kolorze zielonym i neutralnej bądź chłodnej termice: zielona herbata, szpinak, seler.
• Wskazane są również dobrej jakości tłuszcze i oleje które występują w rybach, orzechach i nasionach.
• Osoby o zdrowy układzie pokarmowy mogą spożywać więcej produktów surowych.
• Z metod gotowania w okresie wiosny najbardziej poleca się gotowanie na parze, blanszowanie, szybkie smażenie, duszenie.
• Wiosną warto wprowadzić niewielką ilość naturalnie gorzkich produktów, szczególnie młodych zielonych warzyw liściastych, takich jak rukola, cykoria czy mniszek. W ujęciu Medycyny Chińskiej smak gorzki opisywany jest jako wspierający równoważenie procesów określanych jako „Gorąco” oraz sprzyjający odczuciu lekkości po posiłkach. Kluczowe jest jednak umiarkowanie i wybór prostych, roślinnych źródeł tego smaku.

Powinno unikać się gorącego i tłustego pożywienia oraz nadmiar smaku kwaśnego ponieważ może on doprowadzić do zastoju Qi Wątroby. Produkty mięsne też nie są zalecane w dużych ilościach [zwyczajowo nie zabijało się zwierząt w okresie wiosennym bo to był czas przeznaczony na reprodukcję].

Główna patologią systemu Wątroby, która szczególnie manifestuje się wiosną jest syndrom zastoju Qi Wątroby, a najważniejszym zaleceniem to NIE DAĆ SIĘ WYPROWADZIĆ Z RÓWNOWAGI, ponieważ złość jest jedną z najbardziej destrukcyjnych emocji,

Tekst ma charakter edukacyjny i przedstawia założenia Medycyny Chińskiej jako systemu tradycyjnego. Nie stanowi porady medycznej ani nie zastępuje konsultacji ze specjalistą.

Zima to bardzo ważny czas w roku, w którym zachodzą procesy regeneracji. Jest to czas sprzyjający refleksji, odpoczynkowi, kontemplacji. W tym okresie szczególnie powinniśmy chronić się przed zimnem, odpoczywać, odbudowywać i gromadzić energię fizyczną potrzebną do rozpoczęcia kolejnego cyklu życia wiosną. Głównym elementem, który należy wspierać w okresie zimowym są Nerki.

Zimą nie mamy takiej obfitości świeżych produktów jak w pozostałych porach roku, ale nie powinno stanowić to problemu. Natura oferuje nam wszystko, co jest nam potrzebne w tym czasie. Najbardziej polecane są warzywa korzeniowe, cebulowe, kapustne, a także inne produkty, takie jak: ziarna (proso, kasza gryczana, żyto, jęczmień), strączki (wszelkiego koloru, ale najwartościowsze są czarne – czarna fasola, czarna soczewica), suszone owoce, orzechy, grzyby, mięso i ryby (zwłaszcza dziczyzna, baranina, karp).

Zima to okres, w którym ciało jest najbardziej narażone na wpływy zimna (jest to jeden z czynników zewnętrznych chorób). Podczas zimowych miesięcy najbardziej istotna jest dieta rozgrzewająca, wzmacniająca z dodatkiem ostrych przypraw, które wzmacniają Qi i chronią przed zastojem spowodowanym Zimnem.

 Pożywienie szczególnie zalecane zimą: warzywa korzeniowe (marchew, seler, pietruszka, pasternak), cebulowe (szczególnie por), kapustne (kapusta włoska, biała, brukselka, pekińska), dynie, fenkuł, jagnięcina, sarnina, dziczyzna, wołowina, drób, gulasze warzywno-mięsne. Czerwone wino jako dodatek do gotowania. Wysokoprocentowe alkohole też mogą pomóc, o czym wie każdy zmarznięty narciarz. Ostre przyprawy: nasiona anyżku, goździków, cynamon, curry, gałka muszkatołowa, imbir (zwłaszcza suszony). Herbaty z przyprawami rozgrzewającymi. Grzyby, kasztany, sezam czarny, owoce suszone.

Zimowa dieta powinna być dietą zrównoważoną, jak w każdej innej porze roku, trzeba unikać nadmiarów! Powinna zawierać wszystkie smaki oraz grupy produktów spożywczych czyli powinna być urozmaicona.

Uwaga! Zbyt dużo ciepłego i ostrego pożywienia, zwłaszcza jak cierpimy na nadmiar Gorąca w ciele może wysuszyć płyny ciała, osłabić Yin i nasilić dolegliwości związane z nadmiarem Yang (wysokie ciśnienie, zawroty głowy, egzemy i wysypki skórne, które często nasilają się w tym czasie). Aby temu zapobiec włącz do diety smak gorzki oraz słony dla zrównoważenia ogrzewającej natury pokarmów rozgrzewających. Te dwa smaki wspierają fizjologiczny ruch Qi o tej porze roku czyli ruch do dołu i do wewnątrz. Ale te smaki nie mogą być stosowane w nadmiarze w diecie zimowej ponieważ są wychładzające.

Produkty o smaku słonym, korzystnie działające w czasie zimy to m.in.: wodorosty, owoce morza, proso, miso, jęczmień, kaczka. Gorzkie produkty również wspierają Nerki, do nich zaliczamy endywię, cykorię, czarną herbatę z przyprawami, prażony korzeń cykorii (stosowany często jako zamienni kawy), orzechy włoskie i nasiona sezamu (lepiej jak są prażone), żyto.

Metody gotowania powinny wspierać wytwarzanie ciepła w organizmie. Posiłki powinny być gotowane dłużej, w niższej temperaturze, w mniejszej ilości wody. Długie gotowanie, pieczenie, przyrządzanie wywarów, pożywnych zup, bulionów na kościach to najlepszy sposób wspierania wewnętrznego ciepła.

Czego unikać zimą:

• Zbyt wielu potraw grillowanych – nie wzmacniają i ogrzewają, tylko przyczyniają się do wewnętrznego gorąca, czyli stanu patologicznego,
• produktów surowych i zimnych, które uszkadzają Yang (owoce cytrusowe i egzotyczne, smoothi, sałatki, jogurty, lody, dieta kanapkowa, produkty mrożone, zielona herbata, herbatki owocowe). Nie bójmy się, ze zabraknie nam witamin:)
• nadmiaru pokarmów ostrych w smaku – mogą przyczynić się do nadmiernej Suchości.

*Typowym objawem jest odwodnienie skóry, swędzenie, podrażnienie, suchość włosów doskwierająca w okresie zimy. Kosmetolodzy tłumaczą to konsekwencją przebywania w ogrzewanych pomieszczeniach. Na pewno coś w tym jest, ale niewłaściwie stosowana zimowa dieta też ma znaczenie.

Wskazana aktywność fizyczna: zalecane są ćwiczenia powolne, zrównoważone. Tai Chi, QiGong, Joga (ale nie jej dynamiczne formy) sprzyjają odnowie organizmu. Medytacja w tym okresie jest szczególnie wskazana. Nie polecam intensywnych treningów, ani biegania maratonów w zimie.

Zgodnie z zaleceniami medycyny chińskiej dopasowanie stylu życia i spożywania posiłków do zmian zachodzących w określonych porach roku jest to jedno z najważniejszych wskazań pomagających zachować energię życiową i zdrowie.

Każda pora roku ma na nas bezpośredni wpływ. Nie zawsze zdajemy sobie z tego sprawę, że czujemy się inaczej, mamy inne preferencje smakowe, potrzeby snu lub wypoczynku w różnych okresach roku. Automatycznie wprowadzamy zmiany w naszym życiu dostosowując się do zmiennych warunków środowiska – zmienia się sposób naszego jedzenia, ubierania się, aktywności dziennej.

„Zdrowie” oznacza umiejętność dostosowanie się do zmiennych warunków środowiska. Zdrowy organizm poradzi sobie z letnim upałem, niskimi temperaturami w zimie lub jesienną słotą.

Pory roku i klimat danego obszaru odgrywają ważna rolę w wyborze tego co należy jeść aby być zdrowym. Latem preferujemy pokarmy świeże i chłodzące, które termicznie kontrastują z upałem. Zimą pragniemy pokarmów rozgrzewających, bardziej treściwych, które nas rozgrzeją. Inaczej odżywiają się mieszkańcy Alaski, a inaczej słonecznej Kalifornii.

Wraz z rozwojem globalizacji niestety coraz bardziej wypieramy ze świadomości wpływ czynników środowiskowych na nasze zdrowie i styl życia.

*spotkałam się z opiniami współczesnych dietetyków, którzy twierdzą, że w obecnych czasach takie odżywianie nie ma już znaczenia, ponieważ żyjemy w ogrzewanych/klimatyzowanych pomieszczeniach i wpływy środowiska nas nie dotyczą. Nic bardziej mylnego. Dzięki takim zaleceniom, wiele moich pacjentów odżywia się cały rok modnymi, niskokalorycznymi, pełnymi witamin i skrajnie wychładzającymi produktami importowanymi z różnych odległych miejsc…i wcale nie są oni zdrowi.

We współczesnym świecie produkty spożywcze są dostępne przez cały rok, zaburzając naturalną sezonowość. Uważamy, że spożywanie pomidorów w zimie dostarczy nam likopenów, bananów – potasu, sałaty cennych folianów. Kupujemy takie produkty z Afryki, Ameryki Południowej, Azji w chłodnych porach roku, bo jesteśmy świadomymi, wykształconymi konsumentami, chcemy czuć się zdrowo, dbamy o rodzinę, uzupełniamy niedobory, dostarczamy witamin. Ale efekty takich starań są zawsze odwrotne (nie wspominając o obciążeniu środowiska taką praktyką).

Produkty naturalnie/tradycyjnie, dostępne w danej porze roku mają najlepsze walory odżywcze, najsilniej oddziałują na nasze organizmy. Jest to uniwersalny sposób by zsynchronizować się z rytmem aktualnej pory roku i cieszyć się nią.

* Na pytanie „jaką porę roku lubisz najbardziej?” zdrowy, zrównoważony człowiek powinien odpowiedzieć: „lubię wszystkie”, „ciężko mi wybrać, każda ma swoje zalety”. Gdy w organizmie występuje jakaś dysharmonia wtedy padają inne odpowiedzi: „nie lubię upałów” (prawdopodobnie ktoś ma w sobie za dużo Gorąca), „bardzo marznę i nie lubię spędzać urlopu na nartach” (może występować niedobór Yang), „wiosną jestem osłabiona, dokucza mi przesilenie wiosenne” (zaburzenia mogą dotyczyć systemu Wątroby). Co ciekawe, jest to już tak powszechne zjawisko, że uznajemy je za normę, a nie tak powinno być. Zrównoważony osobnik wiosną powinien tryskać energią, a nie narzekać na jej brak. Ale jesienna melancholia jest zjawiskiem jak najbardziej naturalny, o ile nie jest ona skrajna i nie zahacza o depresję.

Powinniśmy jadać ze zdrowym rozsądkiem, tradycyjnie, nie ulegając okresowym modom. Najlepszy smak, najwyższe walory odżywcze otrzymamy wraz z produktami lokalnymi, rosnącymi tam gdzie żyjemy, dostępnymi w sezonie. Warzywa, owoce, zboża, które rosną w naszym klimacie dostosowały się do określonych czynników klimatycznych i dzięki ich spożywaniu my także jesteśmy w stanie zrównoważyć wpływy środowiska i żyć w harmonii. Dzięki temu będziemy zdrowi i szczęśliwi, czego wszystkim życzę.