W tej części omówimy medytację szine (siamatha w sanskrycie), która jest podstawową praktyką we wszystkich szkołach buddyjskich. Podstawową jest, z uwagi na jej działanie uspokajanie i rozwijanie koncentracji umysłu. Nie masz szans rozwinąć głębszego zrozumienia siebie czy rzeczywistości jeśli Twój umysł jest niespokojny i nie potrafi się dłużej skoncentrować. Nie masz też szans na rozwinięcie współczucia w stosunku do siebie i do innych, jeśli Twój umysł jest niespokojny i nie skoncentrowany. Z tych samych powodów nie odkryjesz panujących w Twoim umyśle negatywnych nawyków, które sprawiają, że w wielu sytuacjach podążamy jak ślepy koń ciągle tymi samymi schematami. Te nawyki usztywniają nam nasz umysł a wraz z nim naszą wizję siebie, innych i świata. Medytacja szine pozwala nam, abyśmy rozwinęli świadomą uważność, przytomność umysłu a potem działali również świadomie i uważnie. Taka przytomność umysłu nie sprawia, że będziesz robił wszystko rozumnie „z głową” i że pozbędziesz się spontaniczności w swym działaniu. Można nadal być spontanicznym i przytomnym zarazem w jednym działaniu.

Wielu ludzi myśli, że medytowanie i trening umysłu to coś łatwego. Nic bardziej mylnego. Zdecydowanie łatwiej pracować z ciałem niż z umysłem, którego nie widzisz a często nawet tak naprawdę nie rozumiesz czym jest, co obejmuje, i na jakie poziomy naszego istnienia ma wpływ.

Medytację szine prawdopodobnie jako techniki, nauczył się od swoich nauczycieli Budda Śakjamuni. Tak więc jest to stara i dobrze sprawdzona metoda poskramiania swojego umysłu. Składa się z dwóch części:

• Szine z obiektem
• Szine bez obiektu

Szine z obiektem i bez obiektu pracują z umysłem tak samo, ale zaczynamy z obiektem z tych samych powodów dla których dziecko, które zaczyna chodzić wpierw chwyta się jakiś podpórek, aby się pewniej czuć przy próbach wstawania a potem już samego chodzenia. Podobnie jest z naszym umysłem, zanim zdobędziemy stabilną uważność musimy posłużyć się różnymi pomocami. Nie będę rozwijał tu czym są te obiekty i jak się z nimi pracuje. Po te instrukcje zapraszam na warsztaty, które czasami prowadzę lub do innych osób, które są upoważnione do nauczania tej metody.

To co najważniejsze to, to, że w czasie medytacji szine obserwujesz swój umysł i jego zawartość w tym myśli i emocje bez ich oceniania, tłumienia. Z uważnością patrzysz na nie jak powstają w Twoim umyśle i jak zgodnie ze swoją naturalną długością istnienia umierają. Nie starasz się ich chwytać i w ten sposób wyolbrzymiać ich wagi tracąc przy tym dystans do nich i nie rozwijać ich w łańcuch myśli czy emocji nakręcając się i tracąc przy tym swoją energię. Próbujesz zobaczyć skąd myśli i emocje pojawiają się i dokąd odchodzą.

Podobne instrukcje pojawiają się w trakcie kursów mindfulness, jednak chciałbym Wam zwrócić uwagę, że twórca tej metody Jon Kabat- Zinn zaczerpnął swoją metodę właśnie z buddyzmu. Jednak mindfullnes jest oddzielony od współczucia, które w szine i w każdej buddyjskiej metodzie zawsze występuje. Dlaczego to ważne, aby metody pracy z umysłem były zawsze połączone ze współczuciem do siebie i do innych? Ćwicząc mindfulness możesz być uważnym zabójcą a możesz też być uważnym pracownikiem, managerem w pracy. Praktykując medytację szine starasz się pracować ze swoim umysłem dla pożytku swojego i/lub innych. Po latach część naukowców zauważyło ten błąd i obecnie rozwija się drugi nurt obok mindfulness, który opiera się na badaniach wpływu współczucia na nas i na innych. To znów droga niepełna, ale tak działają często zachodni naukowcy, którzy uważają, że coś starożytnego to coś prymitywnego, ale jakiś aspekt jest dla nich ciekawy i oni go postanawiają rozwinąć, uwydatnić. Niestety często robią błąd wynikający z tego, że niewystarczająco długo praktykują dane starożytne metody i bez dodatkowych nauk nauczycieli, którzy dopiero z czasem dodają pewne aspekty, aby dany praktyk mógł rozwinąć swoje zrozumienia. To już jednak temat na inne rozważania.

Z uwagi na to, że medytacją zajmuje się od ponad 20 lat i prowadzę czasem warsztaty z tego zakresu Grażyna (druga połowa naszego zespołu) poprosiła mnie o artykuł na ten temat. Osobiście uważam, że to ważne wytłumaczyć czym naprawdę jest medytacja, ponieważ jest wiele nieporozumień w tym temacie, które mają różne przyczyny. Postaram się to wytłumaczyć w 2-3 artykułach.

Czym jest medytacja?

Najprostsze wytłumaczenie tego terminu to „zaznajomienie się z” ze sobą samym. Poprzez trening umysłu zapoznajemy się ze swoim własnym umysłem. Uczymy się być obserwatorem, obserwować samego siebie, to co myślimy, mówimy, jak jemy itd. Ważne, aby być starannym, uważnym w tym procesie obserwowania, aby zrozumieć jak on funkcjonuje.  W ten sposób staramy się poskromić swój niewidzialny umysł.

Czym nie jest medytacja?

To bycie nie zapoznanym ze swoim umysłem i bycie w stanie pomieszania.

Jest wiele rodzajów medytacji, które rozwijają różne aspekty umysłu. Na co dzień praktykuję medytację z tradycji buddyjskiej i w jej ramach mamy np. medytację szine (siamatha w sanskrycie), lagtong (wipassiana w sanskrycie), tonglen itd. Pierwsza uczy uspokajania, poskramiania umysłu poprzez obserwowanie swoich myśli i uczuć a także ciała, druga jest medytacją wglądu, która pogłębia zrozumienie działania umysłu a trzecia jest medytacją rozwijającą współczucie. W ramach tradycji buddyjskiej rozwinęło się wiele szkół i metod jak medytacja Czan/ Zen, medytacje tantryczne powiązane z różnego rodzaju wizualizacjami itd.

 i,To co ważne, te różne rodzaje medytacji, które są praktykowane w różnych tradycjach (bo oprócz buddyjskiej jest też np. hinduistyczna) są sprawdzone przez tysiące lat i jeśli są uczone przez doświadczonego nauczyciela są bezpieczne. Czego nie można powiedzieć o medytacjach typu New Age. Dlatego ważne jest, aby gdy chcesz zacząć uczyć się medytacji, dowiedzieć się jaki to rodzaj medytacji z jakiej tradycji, jak długo ten, kto Cię będzie uczył praktykuje tą medytację i czy ma pozwolenie od swojego nauczyciela na naukę innych (tak jest w tradycji buddyjskiej).

Jak powszechnie widzi się czym jest medytacja?

„Jest to praktyka w pozycji siedzącej ze skrzyżowanej nogami starając się nie myśleć o niczym albo kontemplowanie o czymś (rozmyślanie nad czymś)”.

To powyższe stwierdzenie nie jest medytacją. Medytacja to łagodne obserwowanie, postrzeganie. To ćwiczenie rozwijania naturalnej ludzkiej zdolności bycia czujnym.

Celem medytacji nie jest ucieczka od świata, odjazdy mentalne itp. a wręcz odwrotnie jej celem jest lepsze odnalezienie się w życiu w tej otaczającej rzeczywistości.

Medytacja to trening umysłu. Po co nam trening umysłu?

• Aby rozwinąć koncentrację umysłu
• Aby rozwinąć uważność
• Aby lepiej poznać siebie i zrozumieć siebie oraz sposób funkcjonowania umysłu
• Aby odkryć, że szczęście nie musi być oparte na poleganiu na innych ludziach i rzeczach
• Aby przeżyć życie świadomie i odkryć jak naprawdę można być wolnym
• Aby rozwinąć współczucie wobec siebie i innych
• Aby lepiej zrozumieć sposób funkcjonowania rzeczywistości